Një deklaratë e zyrtarit amerikan Daniel Lawton në Dhomën e Përfaqësuesve nxori qartë tri interesa që Uashingtoni i sheh të lidhura në Ballkan: sigurinë, tregun dhe ndikimin strategjik. Për Shqipërinë, mesazhi ishte i drejtpërdrejtë: bashkëpunim për goditjen e rrjeteve kriminale, por edhe shtysë për më shumë akses të kompanive amerikane dhe më shumë blerje pajisjesh ushtarake të prodhuara në SHBA.
Çfarë tha Lawton për Shqipërinë
Zëvendësndihmës Sekretari amerikan i Shtetit, Daniel Lawton, tha para Nënkomitetit për Europën të Komitetit të Punëve të Jashtme në Dhomën e Përfaqësuesve se SHBA po punon ngushtë me Shqipërinë për të goditur organizatat kriminale transnacionale.
Sipas deklaratës së tij, ky bashkëpunim nuk kufizohet vetëm te siguria. Ai e lidhi hapur raportin me Tiranën edhe me zgjerimin e qasjes së kompanive amerikane në tregun shqiptar, duke e vendosur interesin ekonomik krah objektivave të rendit dhe mbrojtjes.
Kredi ushtarake dhe rritje e blerjeve nga SHBA
Lawton tha se një hua e finalizuar së fundmi në kuadër të Financimit të Huaj Ushtarak do ta ndihmojë Shqipërinë të përmbushë angazhimet e NATO-s për shpenzimet e mbrojtjes.
Në të njëjtën fjali, zyrtari amerikan e paraqiti këtë si një mekanizëm që rrit edhe blerjen e pajisjeve të prodhuara në SHBA. Kjo e bën të qartë se, sipas versionit amerikan, mbështetja në fushën e mbrojtjes shoqërohet me interes të drejtpërdrejtë tregtar dhe industrial për Uashingtonin.
Ballkani Perëndimor në filtrin e interesave amerikane
Në dëshminë e tij, Lawton e përshkroi Ballkanin Perëndimor si rajon me rëndësi për interesat amerikane dhe tha se politika e SHBA mbështetet në tre shtylla: stabilitetin, avancimin e interesave ekonomike e tregtare amerikane dhe kundërvënien ndaj kërcënimeve, përfshirë organizatat kriminale transnacionale.
Ai tha se SHBA pret që partnerët europianë të mbajnë më shumë barrë për sigurinë në rajon, ndërsa për aleatët e NATO-s kjo përkthehet në modernizim të forcave të armatosura dhe respektim të objektivave të shpenzimeve ushtarake.
Mesazhe edhe për Kosovën, Bosnjën dhe Serbinë
Lawton tha se SHBA mbetet e përkushtuar ndaj sovranitetit të Bosnje-Hercegovinës dhe pavarësisë së Kosovës. Për Prishtinën, ai shprehu shqetësim për vonesat në formimin e institucioneve dhe për atë që e quajti mbikëqyrje ligjore dhe veprime policore të tepruara ndaj popullsisë serbe.
Për Serbinë, ai tha se Uashingtoni po përpiqet ta promovojë veten si partner kryesor për të kundërshtuar ndikimet armiqësore, duke përmendur edhe Dialogun e parë Strategjik SHBA–Serbi. Në tërësi, deklarata tregoi se SHBA po e lexon rajonin jo vetëm si çështje stabiliteti, por edhe si hapësirë influence, sigurie dhe biznesi.
Për Shqipërinë, deklarata e Lawton sjell një mesazh të dyfishtë: mbështetje në luftën kundër krimit të organizuar, por edhe një pritshmëri të qartë që partneriteti të shoqërohet me angazhime më të forta në mbrojtje dhe me hapje më të madhe të tregut për interesat amerikane.
Kjo e vendos debatin jo vetëm te bashkëpunimi në siguri, por edhe te mënyra se si përkthehen në praktikë kreditë ushtarake, prioritetet e shpenzimeve dhe përfitimet reale për palën shqiptare.