Mali i Zi po paraqitet nga Brukseli si kandidati më i avancuar në garën për t’u futur në Bashkimin Europian. Sipas komisioneres për zgjerimin, Marta Kos, traktati i anëtarësimit mund të nënshkruhet që verën e vitit të ardhshëm, nëse mbyllet në kohë pjesa teknike e negociatave.
Brukseli jep një afat ambicioz
Sipas deklaratës së Marta Kos, pjesa teknike e negociatave me Podgoricën mund të përfundojë deri në fund të këtij viti ose në fillim të vitit të ardhshëm. Në të njëjtën linjë, Komisioni Europian ka nisur përgatitjet për traktatin e anëtarësimit, i cili sipas këtij parashikimi mund të firmoset në verën e ardhshme.
Ky është një afat ambicioz dhe mbetet i lidhur jo vetëm me ritmin e negociatave, por edhe me vullnetin politik të vendeve anëtare, që në fazat vendimtare mbajnë peshën reale të procesit.
Anëtarësimi i plotë përmendet për vitin 2028
Sipas versionit të paraqitur nga komisionerja, pas nënshkrimit të traktatit nis ratifikimi nga vendet anëtare, një proces që mund të zgjasë nga një deri në dy vjet. Në këtë skenar, Mali i Zi mund të bëhet anëtari i 28-të i BE-së në vitin 2028.
Afatet, megjithatë, varen nga zhvillimet politike në secilin shtet anëtar dhe nga gatishmëria e bllokut për ta çuar përpara zgjerimin pa bllokime të reja.
Podgorica mbetet kandidati më i avancuar
Mali i Zi konsiderohet vendi kandidat më përpara në procesin e anëtarësimit. Deri tani ka mbyllur përkohësisht 18 nga 33 kapitujt e negociatave, ndërsa autoritetet malazeze synojnë t’i mbyllin negociatat deri në fund të këtij viti.
Ky pozicion e vendos Podgoricën në një avantazh të qartë ndaj vendeve të tjera kandidate, të paktën në leximin zyrtar të Brukselit për ritmin e afrimit me BE-në.
Rregulla të reja dhe fokus te samiti i tetorit
Komisioni Europian ka bërë të ditur se Mali i Zi pritet të jetë vendi i parë ku do të zbatohet qasja e re për vendet kandidate. Më 6 tetor, Komisioni miratoi propozimin për këtë qasje të re ndaj shteteve që synojnë anëtarësimin në BE.
Zgjerimi pritet të jetë një nga temat kryesore të samitit të liderëve europianë më 15 dhe 16 tetor në Bruksel. Në fund të tetorit, Komisioni pritet të paraqesë edhe udhërrëfyesit kuadër për Malin e Zi, Shqipërinë, Moldavinë dhe Ukrainën, ku kushti kryesor mbetet ruajtja e ritmit të reformave.
Sinjalet nga Brukseli për Malin e Zi janë më optimiste se zakonisht, por kalendari i zgjerimit në BE ka treguar shpesh se deklaratat politike nuk përkthehen automatikisht në anëtarësim.
Përtej afateve të shpallura, prova reale do të mbetet te mbyllja e negociatave, ratifikimet në kryeqytetet europiane dhe qëndrueshmëria e reformave që kërkon procesi.