Erion Veliaj është përfshirë nga Politico në një listë figurash politike që kanë zgjedhur inteligjencën artificiale për t’iu drejtuar publikut, në një kohë kur kryebashkiaku i Tiranës vijon të mbahet në paraburgim. Rasti ka rikthyer në qendër jo vetëm përdorimin e teknologjisë në komunikimin politik, por edhe paradoksin institucional të një kryeqyteti që drejtohet zyrtarisht nga një kryetar pas hekurave.
Videoja me avatarin e Veliajt dhe premtimi për dreka falas
Vëmendja u rikthye pas publikimit në Instagram, në profilin zyrtar të Veliajt, të një videoje të etiketuar si e gjeneruar nga inteligjenca artificiale. Në të shfaqet një figurë që i ngjan kryebashkiakut, përpara flamurit shqiptar dhe atij të Bashkisë së Tiranës, duke përsëritur premtime dhe duke folur për bilancin e punës së tij.
Në mesazhin e publikuar, avatari i referohet edhe angazhimit për ushqimin në shkolla dhe thotë se premtimi do të mbahet “edhe nga kjo qeli ku më kanë mbyllur”. Përmbajtja e videos ka nxitur debat jo vetëm për mesazhin politik, por edhe për mënyrën si po përdoret AI nga një zyrtar i zgjedhur që nuk mund të komunikojë drejtpërdrejt me publikun.
Veliaj në paraburgim, por ende formalisht në detyrë
Sipas versionit të publikuar, Veliaj ndodhet në paraburgim në Durrës që prej fillimit të vitit 2025, në kuadër të hetimeve për akuza për korrupsion dhe krime financiare. Ai i ka mohuar akuzat.
Pavarësisht situatës penale, ai mbetet zyrtarisht kryetar i Bashkisë së Tiranës. Zgjedhjet e parakohshme që ishin parashikuar për nëntorin e kaluar u anuluan në momentet e fundit, pasi Gjykata Kushtetuese arriti në përfundimin se largimi i tij nuk mund të bëhej jashtë procedurave normale demokratike. Detyrat, ndërkohë, u janë deleguar disa nënkryetarëve deri në zgjedhjet vendore të parashikuara në gjysmën e parë të vitit 2027.
Nga Imran Khan te Bolsonaro, AI po hyn në komunikimin e politikanëve të bllokuar
Politico e vendos rastin e Veliajt në një kontekst më të gjerë ndërkombëtar. Sipas artikullit, kjo nuk është hera e parë që politikanë të burgosur ose të kufizuar në komunikim përdorin inteligjencën artificiale për të mbajtur gjallë praninë publike.
Në vitin 2023, ish-kryeministri pakistanez Imran Khan përdori një deepfake të krijuar me AI për t’u bërë thirrje qytetarëve të votonin për partinë e tij. Po ashtu, në korrik, një avatar i gjeneruar nga AI i ish-presidentit brazilian Jair Bolsonaro u shfaq në hapjen e fushatës presidenciale të djalit të tij, ndërsa vetë Bolsonaro ndodhet në arrest shtëpiak dhe me kufizime për aktivitetet që lidhen me zgjedhjet.
Eksperimentet me AI në politikën shqiptare nuk janë të reja
Rasti i Veliajt nuk vjen në një terren bosh. Në vjeshtën e vitit 2025, kryeministri Edi Rama prezantoi Diellën, të cilën e paraqiti si ministren e parë virtuale në botë të mundësuar nga inteligjenca artificiale, me rol në proceset që lidhen me tenderat dhe prokurimet.
Nisma u shoqërua me shumë publicitet, por më pas hasi kritika kur gruaja, pamja dhe zëri i së cilës u përdorën për figurën e Diellës, kundërshtoi përdorimin e imazhit të saj për një post ministror. Episodi ngriti pikëpyetje jo të vogla mbi kufijtë etikë, transparencën dhe përdorimin politik të teknologjisë në institucionet shqiptare.
Përfshirja e Veliajt në këtë listë nuk është thjesht një kuriozitet teknologjik. Ajo nxjerr sërish në pah përplasjen mes krizës së përfaqësimit në Tiranë, hetimeve ndaj një zyrtari të lartë vendor dhe përdorimit të AI për të mbajtur kontrollin mbi narrativën publike.
Në këtë tablo, pyetja nuk është vetëm çfarë mund të bëjë teknologjia, por si po përdoret ajo për të zëvendësuar llogaridhënien reale me mesazhe të kuruara në ekran.