Protestat studentore në Francë po hyjnë në një fazë më të gjerë dhe më të ndërlikuar se sa një valë pakënaqësie e kufizuar në kampuse. Sipas CNN, tensioni jo vetëm që po përhapet në të gjithë vendin, por mund të kalojë edhe kufijtë francezë, në një moment kur financat publike janë nën presion dhe qeveria po kërkon të shtrëngojë buxhetin.
Pakënaqësia po zgjerohet përtej universiteteve
Raportimi flet për protesta që nuk po zbehen, por përkundrazi po shtrihen në të gjithë Francën. Në qendër të tyre janë kërkesa konkrete nga nxënësit dhe studentët për më shumë staf, më pak mbingarkesë në klasa dhe përmirësim të infrastrukturës shkollore.
Kjo e bën krizën më të ndjeshme politikisht: përballë nevojave në arsim, qeveria përballet me kufizime të forta fiskale dhe me presion për të ulur deficitin buxhetor. Pikërisht këtu përplasen kërkesat sociale me kufijtë financiarë të shtetit.
Borxhi i lartë dhe kostoja e financimit rëndojnë krizën
Sipas të dhënave të cituara, borxhi publik francez ka kaluar 4 trilionë dollarë dhe është më i madh se vetë ekonomia e vendit. Ndërkohë, edhe kostoja e shërbimit të këtij borxhi është rritur ndjeshëm, duke e bërë më të vështirë manovrimin e qeverisë.
Presioni mbi buxhetin nuk lidhet vetëm me protestat. Në të njëjtën kohë, Franca përballet me plakjen e popullsisë, me rritjen e shpenzimeve për pensionet dhe me synimin për të shtuar investimet në mbrojtje. Këto janë barra që e ngushtojnë më tej hapësirën për lëshime sociale.
Masat fiskale përballen me rezistencë dhe pasiguri politike
Versioni zyrtar i qeverisë është ndërtuar mbi shkurtime shpenzimesh dhe rritje taksash për të ngushtuar deficitin. Por tregjet, sipas raportimeve, nuk janë të bindura se këto masa do të mbeten të paprekura deri në fund.
Investitorët druhen se procesi politik dhe afrimi i zgjedhjeve presidenciale të vitit të ardhshëm mund t’i zbusin ose deformojnë këto masa. Kjo pasiguri shton dyshimet mbi aftësinë e Parisit për të kontrolluar krizën fiskale pa e thelluar pakënaqësinë sociale.
Rreziku nuk shihet vetëm brenda Francës
Ekonomistët paralajmërojnë se pesha e Francës në ekonominë europiane e bën këtë zhvillim të rëndësishëm përtej kufijve kombëtarë. Nëse tensionet financiare thellohen, ato mund të reflektohen edhe në tregjet e tjera të obligacioneve shtetërore në eurozonë.
Kjo po ndodh në një kohë kur ekonomia europiane po jep disa shenja rimëkëmbjeje, e mbështetur nga investimet në inteligjencën artificiale, eksportet dhe rritja e shpenzimeve për mbrojtjen. Megjithatë, borxhi i lartë publik dhe kostot në rritje të financimit mbeten një kërcënim serioz për këtë ekuilibër të brishtë.
Në Francë, protesta dhe financat publike tashmë duken si dy anë të së njëjtës krizë. Sa më shumë ngushtohet hapësira buxhetore, aq më i fortë bëhet presioni social.
Paralajmërimi se kjo përplasje mund të ketë pasoja më të gjera europiane e zhvendos debatin nga rrugët e Francës te stabiliteti i gjithë eurozonës.