Në një ndërhyrje që ekspozoi çarje brenda shumicës, deputetja socialiste Elisa Spiropali deklaroi në Kuvend se do të votojë kundër reformës së re territoriale, duke sfiduar hapur linjën zyrtare. Sipas saj, problemi nuk është thjesht numri i bashkive apo harta administrative, por përqendrimi i pushtetit dhe mungesa e një decentralizimi real.
Kritika nga brenda shumicës
Gjatë seancës ku pritej votimi i reformës, Spiropali foli për krizë besimi ndaj institucioneve, partive politike dhe vetë parlamentit. Ajo e përshkroi klimën politike si të mbushur me teatër, mungesë kohezioni dhe dështim në komunikimin normal mes pushtetit dhe qytetarëve.
Qëndrimi i saj spikati jo vetëm për tonin kritik, por edhe sepse erdhi nga një deputete e shumicës, në një moment kur qeveria paraqet reformën si ndërhyrje të rëndësishme në organizimin vendor.
“Nuk është reformë nëse ndryshon vetëm harta”
Spiropali argumentoi se reforma territoriale nuk mund të konsiderohet e tillë nëse kufizohet te rishikimi i hartës administrative. Sipas saj, pyetja thelbësore është sa pushtet real kanë bashkitë dhe sa pranë vendimmarrjes ndihen qytetarët.
Ajo ngriti dyshime për një proces që flet për pushtetin vendor, por shmang debatin për autonominë e institucioneve dhe përqendrimin e pushtetit në nivele të tjera të qeverisjes. Në thelb, kritika e saj vë në shënjestër modelin e kontrollit politik mbi njësitë vendore.
Mesazh i drejtpërdrejtë për mënyrën si trajtohen kryebashkiakët
Një nga pikat më të forta të fjalës ishte raporti mes qeverisjes qendrore dhe bashkive. Spiropali tha se kryetarët e bashkive nuk duhet të përdoren si prefektë apo si hallka të partisë në pushtet, por të trajtohen si përfaqësues me peshë institucionale.
Ajo kundërshtoi qasjen sipas së cilës kryebashkiakët thirren në takime dhe trajtohen si vartës. Ky është një sinjal i qartë kritik ndaj mënyrës se si ushtrohet pushteti, edhe kur retorika zyrtare flet për decentralizim.
Goditje edhe për sistemin zgjedhor dhe disiplinën partiake
Deputetja socialiste e zgjeroi kritiken përtej reformës territoriale, duke thënë se problem mbetet edhe sistemi zgjedhor. Sipas saj, qytetari duhet ta dijë qartë për kë voton, ndërsa modeli aktual me lista pjesërisht të mbyllura nuk prodhon përfaqësim të shëndetshëm.
Në të njëjtën linjë, ajo sulmoi kulturën e bindjes së verbër brenda politikës. Shprehja e saj “s’jemi as kartona” ishte një kundërshtim i drejtpërdrejtë ndaj rolit formal të deputetit që vetëm ngre dorën sipas urdhrit të kryetarit.
Në fund të fjalës, Spiropali theksoi se reforma nuk duhet kërkuar vetëm nga kundërshtarët politikë, por edhe nga vetë shumica. Ajo kërkoi guxim për të reformuar partitë, bashkitë dhe mënyrën e përzgjedhjes së përfaqësuesve.
Deklarata e saj e vendos debatin për reformën territoriale përtej hartës administrative dhe e rikthen te çështja më e ndjeshme: kush e mban realisht pushtetin dhe sa hapësirë u lihet institucioneve për të funksionuar jashtë vartësisë politike.