Qeveria po sinjalizon një tjetër ndërhyrje në administratën publike, këtë herë me premtimin për meritë, testim dhe avancim në karrierë. Kryeministri Edi Rama njoftoi se do të nisë një proces vlerësimi “nga lart-poshtë”, duke vendosur në qendër sekretarët e përgjithshëm dhe duke paralajmëruar testime periodike për nëpunësit.
Pranim i problemit në zemër të administratës
Gjatë prezantimit të asaj që qeveria e quan “Shkalla e Meritës”, Rama pranoi publikisht një problem që prej vitesh ngrihet si shqetësim për administratën: mungesën e lidhjes mes performancës në punë dhe ngritjes në detyrë.
Sipas tij, shumica dërrmuese e nëpunësve civilë vlerësojnë se puna ose mosangazhimi nuk ndikojnë realisht në vlerësimin e tyre dhe në rritjen profesionale. Në versionin e paraqitur nga kreu i qeverisë, kjo situatë rëndohet edhe më shumë nga fakti se për ata që nuk punojnë nuk ka pasoja negative në vlerësim.
Reforma e re dhe skepticizmi që pranon vetë qeveria
Rama tha se ka qenë edhe vetë skeptik për mundësinë e rritjes reale të cilësisë së administratës, veçanërisht në një fazë që lidhet me proceset e Shqipërisë drejt Bashkimit Europian. Ky pranim nxjerr në pah se problemi nuk po trajtohet si episod i izoluar, por si dobësi strukturore e vetë shtetit.
Në këtë kuadër, “Shkalla e Meritës” u prezantua si pjesë e një pakete më të gjerë transformimi, ku përmenden edhe nisma të tjera si BESA dhe platforma “Pasqyra”. Sipas qeverisë, këto instrumente synojnë ta bëjnë administratën më profesionale dhe më të përgjegjshme.
Protestat dhe meritokracia, sipas leximit të Ramës
Kryeministri tha se një nga shqetësimet kryesore të qytetarëve mbetet mënyra se si hyhet në administratë dhe nëse punësimi në shtet bëhet realisht mbi bazën e meritës. Ai e lidhi këtë edhe me pakënaqësitë e shfaqura në protesta, duke argumentuar se ato kanë shërbyer si kanal për të nxjerrë në sipërfaqe kërkesën për reforma më të shpejta.
Sipas Ramës, merita ka dalë si një nga temat më goditëse në kontaktet me qytetarët dhe me zyrat e administratës. Megjithatë, qeveria nuk paraqiti detaje konkrete mbi mekanizmat që do të garantojnë se ky proces nuk do të mbetet vetëm në nivel deklarativ.
Vlerësimi nis nga sekretarët e përgjithshëm
Pika më konkrete e njoftimit ishte paralajmërimi se procesi i vlerësimit do të nisë nga drejtuesit më të lartë administrativë, veçanërisht sekretarët e përgjithshëm të ministrive. Sipas Ramës, nëse ata dështojnë, pasoja prek të gjithë sistemin.
Ai tha se, sipas një kalendari të paracaktuar, nëpunësit mund të kalojnë në testime për të rritur pikët dhe mundësitë për t’u ngjitur në karrierë. Në të njëjtën kohë, ngriti edhe çështjen e atyre që futen në programe njohjeje apo ekselence, por më pas mbeten jashtë sistemit edhe kur kanë performuar mirë.
Anketë e brendshme, por pa transparencë publike
Sipas kreut të qeverisë, reforma mbështetet edhe në një anketë të brendshme ku nëpunës civilë kanë dhënë në mënyrë anonime opinionet e tyre për gjendjen e administratës dhe mundësitë për përmirësim.
Deri në këtë fazë, nuk u bënë publike të dhëna të detajuara nga kjo anketë, metodologjia e saj apo mënyra se si do të matet objektivisht performanca. Pikërisht këtu do të testohet nëse premtimi për meritokraci do të sjellë standarde të qarta apo thjesht një tjetër riorganizim të shpallur nga qeveria.
Mesazhi politik është i qartë: qeveria po pranon se administrata ka probleme serioze me vlerësimin dhe karrierën, ndërsa po propozon një filtër të ri testimi dhe pikëzimi.
Ajo që mbetet për t’u parë është nëse ky mekanizëm do të prodhojë realisht konkurrencë të ndershme në shtet, apo vetëm një skemë të re kontrolli nga lart mbi administratën.