Tregu i pesticideve në Shqipëri po ngre pikëpyetje serioze për mënyrën si kontrollohen importet, cilësia reale e produkteve dhe barra që u kalon fermerëve. Të dhënat tregojnë hyrje masive të pesticideve nga vende jashtë Bashkimit Europian, ndërsa institucionet përgjegjëse nuk japin sqarime publike për standardet, efektivitetin dhe ndikimin te siguria ushqimore.
748 ton pesticide nga Kina dhe India
Për vitin 2025 dhe gjatë 8-mujorit të parë të 2026, në doganat shqiptare kanë hyrë 748 ton pesticide nga Kina dhe India, me vlerë totale 2.68 milionë euro. Sipas të dhënave të publikuara, në tregun vendas futen gjithashtu preparate edhe nga Jordania dhe Kazakistani.
Pretendimi që ngre shqetësim është se këto produkte hyjnë me kosto të ulët për importuesit, por u shiten fermerëve si preparate europiane, me çmime të larta dhe pa transparencë të plotë mbi origjinën reale të prodhimit.
Fermerët paguajnë shtrenjtë, ndërsa efekti vihet në dyshim
Kur të mbjellat preken nga sëmundjet, fermerët detyrohen të përdorin pesticide për të shpëtuar prodhimin. Por ankesat për cilësinë e ulët të këtyre preparateve janë të përsëritura: për të njëjtin problem, shumë prej tyre detyrohen të spërkasin disa herë ose të provojnë produkte të ndryshme.
Eksperti i tokave bujqësore Ilir Kristo thotë se pesticidet zënë rreth 30% të kostos së prodhimit dhe se fermeri zakonisht nuk kursen në këtë zë, pikërisht sepse e konsideron vendimtar për mbrojtjen e prodhimit. Kjo e bën edhe më të rëndë barrën financiare kur produkti nuk jep efektin e pritshëm.
Ligji lejon hyrjen, por jo domosdoshmërisht garanton cilësinë
Sipas versionit të paraqitur në raportim, rruga ligjore për regjistrimin e këtyre produkteve kalon nga Komisioni i Regjistrimit të PMB-ve në Ministrinë e Bujqësisë. Kriteri kryesor mbetet që lënda aktive të jetë e regjistruar në Europë.
Por pikërisht këtu ngrihet akuza kryesore: se përtej lëndës aktive, vetitë fiziko-kimike të preparateve të prodhuara jashtë BE-së mund të jenë më të dobëta se ato të prodhuara në vendet europiane. Nëse kjo qëndron, pasoja bie drejtpërdrejt mbi fermerin, i cili detyrohet të spërkasë më shpesh dhe të shtojë kostot.
Shtatë kompani dominojnë tregun
Tregtia e medikamenteve bujqësore në Shqipëri, sipas të dhënave të publikuara, dominohet nga shtatë kompani: Agro-Blend shpk, SHEGAJ-AGR, MELDI sh.p.k., ARLI INTERNACIONAL, AGROHELP SH.P.K, AGRO-ZANI dhe INTERLOGJISTIC.
Pikërisht mbi këto importe dhe mbi mekanizmin e kontrollit institucional rëndon nevoja për verifikim më të fortë. Deri tani, Ministria e Bujqësisë nuk ka dhënë një reagim publik për shqetësimet mbi origjinën, cilësinë dhe etiketimin e këtyre pesticideve, edhe pse çështja prek drejtpërdrejt sigurinë ushqimore dhe shëndetin e konsumatorëve.
Debati nuk është thjesht tregtar. Ai lidhet me mënyrën si mbrohet fermeri nga kostot e fryra, si garantohet cilësia e inputeve bujqësore dhe sa real është kontrolli i shtetit mbi një treg që prek ushqimin e përditshëm të qytetarëve.
Nëse produktet futen ligjërisht, por mbërrijnë te fermeri me standarde të dyshimta dhe me etiketime që krijojnë perceptim europian, përgjegjësia nuk mbetet vetëm te importuesit. Ajo ngrihet drejtpërdrejt te Ministria e Bujqësisë dhe te sistemi i mbikëqyrjes që duhet të japë llogari publike.