Pretendimi më i fortë i ardhur nga Downing Street për Brexit po rikthen një debat që në Britani nuk është mbyllur kurrë. Kryeministri Andy Burnham tha se ka marrë një përgjigje të qartë se Rusia ka ndërhyrë në referendumin e vitit 2016, por deri tani pa bërë publike prova apo hollësi mbi përmasat e kësaj ndërhyrjeje.
Deklarata e Burnham dhe pika që mbetet pa përgjigje
Në një intervistë për podcastin The Rest Is Politics, që pritet të publikohet të hënën, Burnham tha se sapo mbërriti në Downing Street kishte kërkuar informacion mbi ndërhyrjen e mundshme ruse në votimin për daljen e Britanisë së Madhe nga Bashkimi Evropian.
Sipas versionit të bërë publik prej tij, përgjigjja që mori ishte e prerë: po, ka pasur ndërhyrje. Megjithatë, kryeministri britanik nuk dha detaje të tjera mbi natyrën e kësaj ndërhyrjeje, mekanizmat e përdorur apo ndikimin konkret në rezultat.
Alarm edhe për Francën dhe Gjermaninë
Burnham e zgjeroi shqetësimin përtej Britanisë, duke paralajmëruar se Moska po përpiqet të ndikojë edhe në proceset politike në Francë dhe Gjermani.
Ai tha se e kishte diskutuar këtë çështje edhe me kancelarin gjerman Friedrich Merz gjatë vizitës së tij në Gjermani, ndërsa pretendoi se në politikën gjermane po depërtojnë informacione të rreme dhe fushata dezinformimi me burim nga Rusia.
Mesazhi i tij ishte se votuesit në Gjermani dhe Francë duhet të jenë të vetëdijshëm se një pjesë e zhvillimeve politike mund të nxitet nga aktorë të jashtëm. Edhe këtu, deklaratat mbeten në nivel paralajmërimi politik, pa dokumente të publikuara bashkë me to.
Një debat i vjetër në Britani, me përfundime jo të plota
Çështja e ndikimit rus në politikën britanike nuk është e re. Në vitin 2020, Komiteti Parlamentar për Inteligjencën dhe Sigurinë publikoi një raport për ndërhyrjet ruse në zgjedhje dhe referendume në Mbretërinë e Bashkuar.
Raporti nuk arriti në një përfundim përfundimtar nëse Rusia ishte përpjekur të ndikonte rezultatin e referendumit për Brexit. Por ai kritikoi qeveritë britanike të njëpasnjëshme, duke nënvizuar mungesën e një vlerësimi të plotë dhe dështimin për ta kundërshtuar seriozisht këtë kërcënim.
Po atë vit, qeveria konservatore britanike deklaroi se ishte "pothuajse e sigurt" që aktorë rusë kishin tentuar të ndërhynin në zgjedhjet e përgjithshme të vitit 2019. Nga ana tjetër, Moska i ka mohuar vazhdimisht akuza të tilla.
Dezinformim, inteligjencë artificiale dhe përgjigjja zyrtare
Debati është bërë edhe më i ndërlikuar nga përdorimi i teknologjisë. BBC Verify ka identifikuar fushata dezinformimi të lidhura me Rusinë, përfshirë video të rreme të krijuara me inteligjencë artificiale, ku imitohen gazetarë dhe media për të shtyrë narrativa të caktuara mbi luftën në Ukrainë.
Një rast i përmendur ishte ai i një faqeje të rreme lajmesh që pretendonte pa baza se presidenti ukrainas Volodymyr Zelensky kishte blerë me çmim të ulët një rezidencë në pronësi të mbretit Charles. Në fillim të këtij viti, drejtuesi i Komisionit Zgjedhor britanik, Vijay Rangarajan, paralajmëroi se videot deepfake janë përdorur gjerësisht në zgjedhje në mbarë botën dhe nuk ka arsye që Britania të shihet si përjashtim.
Sipas qeverisë britanike, po forcohen kompetencat përmes Ligjit për Sigurinë Kombëtare, si edhe kapacitetet e policisë dhe agjencive të inteligjencës. Por vetë pranimi i Burnham se autoritetet kanë qenë tepër pasive në informimin e publikut ngre pyetje se sa reale ka qenë mbrojtja e proceseve demokratike deri më tani.
Deklaratat e Burnham e rikthejnë në qendër një çështje që prej vitesh ka lëvizur mes dyshimeve, raporteve të paplota dhe mohimeve zyrtare.
Për momentin, akuza është politike dhe serioze, por pa transparencë shtesë mbi provat, mbetet e hapur pyetja thelbësore: çfarë di realisht qeveria britanike dhe pse publiku po e mëson vetëm tani.