Bashkimi Evropian ka hapur një verifikim mbi rolin që mund të kenë luajtur fushatat e dezinformimit në përshkallëzimin e tensioneve rreth trazirave në Francë. Dyshimet janë ngritur ndaj rrjeteve të lidhura me propagandën pro-ruse, por edhe ndaj ndikimeve të mundshme nga Irani dhe Algjeria. Megjithatë, versioni zyrtar europian mbetet i kujdesshëm: deri tani nuk janë paraqitur prova konkrete që këta aktorë të kenë nxitur drejtpërdrejt dhunën në terren.
Hetim europian mbi rolin e platformave
Rregullatorët evropianë po shqyrtojnë nëse aktorë të huaj po përdorin episodet e dhunës në Francë dhe në vende të tjera të Evropës për të shtyrë përpara fushata të organizuara dezinformimi në rrjetet sociale.
Sipas zyrtarëve të sigurisë të cituar nga Financial Times, llogari të lidhura më herët me propagandën pro-ruse dhe me grupe të ekstremit të djathtë kanë shpërndarë pamje të dhunshme, duke rritur frikën se qarkullimi i tyre mund të thellojë tensionet dhe të prodhojë më shumë kaos online dhe jashtë tij.
Komisioni Evropian ka zhvilluar takime me autoritetet franceze dhe me rregullatorin e medias Arcom për të diskutuar mënyrën si platformat sociale, përfshirë X, po reagojnë ndaj përmbajtjeve të dhunshme dhe raciste që po shpërndahen me shpejtësi.
Dyshime për ndikim të huaj, por jo prova për nxitje direkte
Përveç Rusisë, ekspertë të dezinformimit kanë ngritur pikëpyetje edhe për operacione të mundshme ndikimi të lidhura me Iranin dhe Algjerinë. Deri tani, megjithatë, nuk ka prova konkrete që këta aktorë të kenë nxitur drejtpërdrejt dhunën në terren ose të kenë diktuar zhvillimin e ngjarjeve.
Edhe kërkesa e qeverisë franceze për të verifikuar nëse persona të lidhur me Rusinë kanë pasur rol më aktiv në Paris dhe qytete të tjera të mëdha nuk ka prodhuar, deri në këtë fazë, prova për provokime të drejtpërdrejta nga agjentë rusë.
Sipas një vlerësimi të inteligjencës europiane, aktiviteti i identifikuar duket i përqendruar kryesisht në internet dhe më shumë reagon ndaj ngjarjeve në terren sesa i paraprin atyre. Kjo e bën narrativën zyrtare për 'ndikim të huaj' një pistë nën hetim, jo një përfundim të mbyllur.
Videot e ricikluara dhe algoritmet nën lupë
Një nga rastet e identifikuara lidhet me një video të protestuesve që hedhin fishekzjarrë, e shpërndarë në X dhe e parë afro gjashtë milionë herë. Pamjet u paraqitën si të regjistruara në Francë, por në fakt ishin nga protestat e vitit 2024 në Tbilisi të Gjeorgjisë.
Rasti ilustron se si materiale të vjetra ose të marra nga vende të tjera mund të riambalazhohen për të krijuar perceptime të rreme mbi zhvillimet aktuale dhe për të rritur klimën e alarmit.
Brukseli u ka kërkuar platformave të marrin masa që algoritmet të mos e shpërblejnë ose amplifikojnë dhunën. Presioni institucional po zhvendoset jo vetëm te përmbajtja, por edhe te mënyra se si ajo promovohet automatikisht nga platformat.
Rrjetet e ndikimit dhe kufijtë e pretendimeve
Studiuesi i dezinformimit David Colon ka thënë se ndikues të lidhur me Kremlinin i kanë amplifikuar ngjarjet përmes narrativave të rreme, duke përmendur operacionin rus Storm-1516 dhe rrjetin Matryoshka. Por ai ka theksuar gjithashtu se këto rrjete nuk janë përgjegjëse për nisjen e protestave dhe as për përcaktimin e rrjedhës së tyre.
Colon ka përmendur edhe Shahin Khazamin, një ndikues franko-iranian që ka publikuar video nga protestat, përfshirë pamje të policisë duke ushtruar dhunë ndaj protestuesve. Një prej videove të tij ka marrë rreth katër milionë shikime në X.
Khazami i ka mohuar kategorikisht pretendimet se vepron si agjent i një shteti të huaj, duke u paraqitur si gazetar i pavarur dhe duke thënë se qëndrimet e tij pro-palestineze po përdoren për ta diskredituar.
Shqetësimi shtrihet përtej Francës
Alarmi për rolin e rrjeteve sociale nuk kufizohet vetëm te Franca. Në Itali, pas protestave të dhunshme, sidomos në Milano, ministri i Mbrojtjes Guido Crosetto foli për një 'luftë hibride' që zhvillohet përmes TikTok, YouTube dhe rrjeteve të tjera sociale.
Në Belgjikë, autoritetet kanë paralajmëruar se do të shqyrtojnë edhe rolin e TikTok në përhapjen e përmbajtjeve të lidhura me trazirat. Paralelisht, rregullatorët po u kërkojnë edhe platformave të tregtisë elektronike, si Amazon dhe Vinted, të bllokojnë shitjen e produkteve që dyshohet se vijnë nga plaçkitjet.
Pavarësisht kësaj vale dyshimesh, edhe vetë zyrtarët evropianë po pranojnë se roli i aktorëve të jashtëm nuk duhet mbivlerësuar. Sipas tyre, ata mund të shfrytëzojnë zemërimin ekzistues dhe ta përforcojnë në internet, por jo domosdoshmërisht ta krijojnë atë nga e para.
Kjo e vendos debatin në një terren më pak propagandistik se sa tingëllon në deklaratat politike: problemi nuk duket vetëm te ndërhyrja e jashtme, por edhe te mënyra si platformat, algoritmet dhe tensionet e brendshme ushqejnë njëra-tjetrën.
Për momentin, hetimi europian po fokusohet te qarkullimi i përmbajtjes dhe te bashkëpunimi i platformave, ndërsa pyetja kryesore mbetet ende pa një përgjigje përfundimtare: sa ishte manipulim i organizuar dhe sa ishte pasqyrim brutal i krizës së brendshme franceze?