Komisioneri i Lartë i OKB-së për të Drejtat e Njeriut, Volker Turk, ka kërkuar ulje të tensioneve mes autoriteteve dhe protestuesve në Shqipëri, Belgjikë, Francë, Itali dhe Portugali. Në deklaratën e tij, ai dënon dhunën, por njëkohësisht ngre shqetësime të qarta për raportimet mbi përdorimin e tepruar të forcës nga organet ligjzbatuese.
Thirrje për dialog, jo për përshkallëzim
Sipas deklaratës së Turk, protestat masive në këto vende po ngrenë shqetësime serioze për të drejtat e njeriut. Ai u bën thirrje të gjitha palëve të shmangin përshkallëzimin dhe e paraqet dialogun gjithëpërfshirës si rrugën e vetme për të dalë nga tensionet.
E drejta për protestë dhe detyrimet e shtetit
Komisioneri nënvizon se qytetarët kanë të drejtë të protestojnë në mënyrë paqësore dhe të dëgjohen. Në të njëjtën linjë, ai kujton se shtetet nuk kanë vetëm detyrimin të reagojnë ndaj incidenteve, por edhe të garantojnë ushtrimin e kësaj të drejte në përputhje me standardet e të drejtave të njeriut.
Dënohet dhuna, por ngrihen pikëpyetje për ndërhyrjen e forcave të rendit
Turk shpreh keqardhje për rastet kur protestat, sipas tij, janë shfrytëzuar për akte dhune dhe vandalizmi ndaj pronës publike e private, duke kërkuar përgjegjësi individuale për autorët.
Por deklarata nuk ndalet te dëmtimet materiale. Ai shprehet i shqetësuar nga raportimet për përdorim të panevojshëm dhe të tepruar të forcës ndaj protestuesve, përfshirë edhe fëmijë. Ky është një sinjal i drejtpërdrejtë për autoritetet, të cilat në raste të tilla janë të detyruara të justifikojnë ligjshmërinë, domosdoshmërinë dhe proporcionalitetin e çdo ndërhyrjeje.
Kërkesë për hetim të pavarur dhe adresim të problemeve sociale
Sipas OKB-së, çdo pretendim për përdorim të paligjshëm të forcës duhet të hetohet pa vonesë, në mënyrë efektive dhe të pavarur. Po ashtu kërkohet që personat përgjegjës të mbajnë përgjegjësi dhe viktimat të kenë mjete juridike efektive.
Turk vëren se autoritetet kanë ndërmarrë disa hapa për hetimin e incidenteve dhe uljen e tensioneve, por kërkon më shumë se kaq: dialog real me protestuesit, veçanërisht me të rinjtë, si dhe masa konkrete për çështje që lidhen me arsimin, shërbimet publike, strehimin, rritjen e kostos së jetesës dhe pabarazinë.
Deklarata e Komisionerit të OKB-së e vendos theksin jo vetëm te dhuna në rrugë, por edhe te mënyra si reagojnë shtetet kur përballen me pakënaqësi sociale në rritje.
Për Shqipërinë, mesazhi është i qartë: e drejta për protestë nuk mund të trajtohet si problem rendi i reduktuar vetëm te përplasja me policinë, ndërsa çdo pretendim për tejkalim të forcës kërkon verifikim të pavarur, jo vetëm version zyrtar.