Dyshimet për një skemë mashtrimi me derivate mes Shqipërisë dhe Kosovës janë rikthyer në vëmendje pas një përgjigjeje zyrtare të SPAK, e cila nuk konfirmon, por as nuk mohon, nëse ka nisur një hetim penal. Në qendër të pikëpyetjeve janë maune që supozohej të ishin të mbushura me naftë, por ku dyshohet se është gjetur përzierje me ujë dhe substanca të tjera.
Çfarë doli nga regjistri i SPAK
Çështja është bërë publike përmes të dhënave të përfshira në Regjistrin e Kërkesave dhe Përgjigjeve të SPAK për muajin shtator 2026. Interesi ka ardhur nga një media në Kosovë, e cila ka kërkuar sqarime nëse Prokuroria e Posaçme po bashkëpunon me Prokurorinë Speciale të Kosovës për një skemë të dyshuar mashtrimi me naftë.
Pyetjet e ngritura lidhen me karburant të përzier me substanca të tjera dhe me rastin kur në maune, që në dokumente apo deklarime supozohej të transportonin naftë, ka rezultuar ujë. Pikërisht ky mospërputhje ngre dyshime serioze jo vetëm për origjinën e ngarkesës, por edhe për filtrat institucionalë që duhej ta kishin ndalur më herët një rast të tillë, nëse dyshimet provohen.
Dyshimet shtrihen nga kufiri te institucionet e kontrollit
Sipas pyetjeve të drejtuara SPAK, objekti i interesimit përfshin mundësinë që substanca të përziera me naftën të kenë hyrë në Shqipëri përmes Portit të Durrësit ose pikave të tjera kufitare, me destinacion final Kosovën.
Në fokus përmenden edhe kompani me bazë në Shqipëri, për të cilat kërkohet të dihet nëse janë nën hetim apo nëse ndaj tyre janë marrë masa hetimore, përfshirë sekuestron preventive. Po ashtu, dyshimet prekin edhe rolin e mundshëm të zyrtarëve të doganave, inspektorateve, ministrive apo institucioneve të tjera që kanë përgjegjësi për kontrollin e tregtisë së derivateve. Deri tani nuk ka një konfirmim zyrtar për përfshirje konkrete të ndonjë institucioni apo zyrtari.
Pikëpyetje edhe për dëmin fiskal
Një tjetër bosht i çështjes është dëmi i mundshëm financiar ndaj buxhetit të shtetit. Sipas interesimit të paraqitur ndaj SPAK, dyshimet lidhen edhe me shmangie të mundshme të taksave, akcizës ose detyrimeve të tjera fiskale që lidhen me tregtimin e karburanteve.
Janë kërkuar gjithashtu të dhëna nëse në Shqipëri ka persona të ndaluar, të arrestuar, të shpallur në kërkim apo individë ndaj të cilëve është caktuar masë sigurimi për këtë skemë të dyshuar. Edhe për këto elemente nuk ka pasur një përgjigje konfirmuese nga Prokuroria e Posaçme.
Përgjigjja e SPAK: as po, as jo
Në përgjigjen e kthyer më 2 tetor, SPAK ka mbajtur qëndrimin standard të moskonfirmimit të ekzistencës së një procedimi penal. Prokuroria e Posaçme ka sqaruar se të dhënat në Regjistrin e Njoftimeve të Veprave Penale i nënshtrohen sekretit hetimor.
Kjo do të thotë se institucioni nuk pranon të thotë nëse ka apo jo një kallëzim të regjistruar, nëse ka procedim penal, apo nëse ekziston një hetim i përbashkët me autoritetet kosovare. Praktikisht, çështja mbetet e hapur në nivel publik, ndërsa paqartësitë mbi zinxhirin e kontrollit, përgjegjësinë institucionale dhe dëmin e mundshëm ekonomik vazhdojnë të rëndojnë mbi rastin.
Për momentin, versioni zyrtar kufizohet te refuzimi për të konfirmuar ose mohuar ekzistencën e hetimeve. Por fakti që pyetjet prekin karburantin, kufirin, doganat dhe të ardhurat fiskale e bën rastin më të rëndë se një episod i zakonshëm tregtar.
Nëse dyshimet rezultojnë të bazuara, çështja nuk do të ishte thjesht një mashtrim tregu, por një provë serioze për efektivitetin e kontrollit shtetëror mbi importin, tranzitin dhe mbikëqyrjen e derivateve.