Fitorja e lëvizjes studentore në Serbi ka nxitur diskutime edhe në Shqipëri për një organizim të ri politik të të rinjve. Në qendër të kësaj përpjekjeje është ideja e një lëvizjeje kombëtare studentore, e paraqitur si jopartiake dhe gjithëpërfshirëse. Por kur entuziazmi përkthehet në përfaqësim real, del përpara një pengesë që nuk është e re: rregullat elektorale janë ndërtuar për të mbrojtur partitë e mëdha, jo hyrjet e reja në skenë.
Frymëzim nga modeli serb, por jo e njëjta terren politik
Shembulli serb po përdoret si pikë reference nga studentë dhe aktivistë që kërkojnë një alternativë të re politike në Shqipëri. Mesazhi që përsëritet është largimi i klasës së vjetër politike dhe ngritja e një përfaqësimi të ri me studentë, pedagogë dhe profesionistë.
Në këtë klimë, disa prej zërave që janë shfaqur publikisht e paraqesin lëvizjen si një reagim ndaj një sistemi që, sipas tyre, ka mbyllur hapësirën për figura të ndershme dhe jo të kapura nga interesat partiake. Ambicia është e qartë: jo vetëm protestë në shesh, por edhe përballje politike.
Thirrje për front të ri mes studentëve dhe akademikëve
Përkrah studentëve, edhe disa pedagogë kanë dalë në mbështetje të idesë për një forcë të re politike. Linja që bashkon këto qëndrime është kundërshtimi i mazhorancës dhe i opozitës tradicionale, të dyja të perceptuara si pjesë e së njëjtës klasë politike.
Në deklaratat publike, theksi vihet te përjashtimi i figurave të vjetra dhe te nevoja për një organizim me njerëz që konsiderohen të pakonsumuar nga sistemi. Retorika është e fortë dhe shkon përtej kritikës së zakonshme ndaj qeverisë, duke vënë në shënjestër krejt strukturën politike që ka dominuar vendin për dekada.
Kodi Zgjedhor, pengesa reale për çdo hyrje të re
Pika ku ndeshet retorika me realitetin është Kodi Zgjedhor. Vetë nismëtarët e pranojnë se sistemi aktual nuk lë shumë hapësirë për modele si ai i Serbisë dhe i detyron grupimet e reja të zgjedhin mes krijimit të një partie politike ose garimit me kandidatë të pavarur.
Ky është thelbi i problemit: në Shqipëri, rregullat e garës janë të tilla që favorizojnë partitë e mëdha dhe e bëjnë shumë të vështirë që një lëvizje studentore të kthehet në forcë reale përfaqësimi. Përtej sloganit të ndryshimit, mbetet për t’u parë nëse kjo nismë do të gjejë një formulë organizimi që i mbijeton filtrit institucional.
Mobilizim në rrjete sociale dhe grupime paralele
Ndërkohë, në rrjete sociale është hapur një profil i lëvizjes së re, ku kërkohet regjistrim dhe mobilizim i strukturave studentore përmes kartës së studentit. Paralelisht, po qarkullon edhe një grupim tjetër nën sloganin “rini nacionaliste”, çka tregon se terreni rinor po prodhon disa linja organizimi, jo domosdoshmërisht të unifikuara.
Kjo fazë e hershme tregon interes, por edhe paqartësi. Ende nuk ka një arkitekturë të qartë politike, një platformë të detajuar apo një mënyrë të provuar për ta kthyer mbështetjen online në peshë elektorale. Në një sistem ku mekanizmat formalë kontrollohen fort nga partitë ekzistuese, kjo mbetet sprova kryesore.
Mes shpresës që ka krijuar precedenti serb dhe mureve që ngre sistemi politik shqiptar, nisma studentore po hyn në një terren shumë më të vështirë sesa retorika e saj publike.
Nëse kjo do të mbetet një revoltë simbolike e të rinjve apo do të marrë formë si alternativë politike, kjo varet jo vetëm nga organizimi i saj, por edhe nga aftësia për të thyer një skemë elektorale që prej vitesh u lë pak frymë hyrjeve të reja.