Një histori që dikur ndezi debat publik në Greqi rikthehet pas 26 vitesh me një kthesë domethënëse. Odise Cenaj, nxënësi me origjinë shqiptare që u vu në qendër të polemikave sepse kishte fituar të drejtën të mbante flamurin grek në paradën shkollore, sot jeton dhe punon në Nju-Jork si mjek anatomopatolog dhe pedagog universitar.
Kur nota nuk mjaftonte për të mbajtur flamurin
Në vitin 2000, në qytezën Nea Mihaniona pranë Selanikut, Odise Cenaj ishte nxënësi me rezultatet më të larta në klasë dhe, sipas rregullit të shkollës, i takonte të ishte flamurmbajtës në paradë.
Por ajo që në letër duhej të ishte një procedurë e qartë, u kthye në një debat të ashpër publik. Kundërshtimet nuk lidhej me meritën në mësime, por me origjinën e tij shqiptare, duke ekspozuar edhe një herë kufirin që i vihej pranimit të fëmijëve të emigrantëve në shoqërinë greke të asaj kohe.
Polemika që u përsëritën dhe tërheqja për të ulur tensionet
Përplasjet nuk mbetën vetëm në një episod. Sipas raportimeve të kohës, polemikat shpërthyen fillimisht në vitin 2000 dhe u rikthyen sërish tre vjet më vonë, me kundërshtime nga prindër, qarqe të ekstremit të djathtë dhe politikanë.
Mes figurave më të zëshme kundër ishte edhe prefekti i atëhershëm i Selanikut, Panajotis Psomiadhis. Përballë klimës së tensionuar, Cenaj vendosi të tërhiqej me këshillën e familjes, një hap që synonte të shmangte përshkallëzimin e mëtejshëm të situatës.
Nga SHBA për studime te karriera në mjekësi
Katër vite më vonë, në 2004, ai u largua për studime në Shtetet e Bashkuara. Në këtë etapë, rol vendimtar pati shkencëtari grek Stelios Papadhopulos, i cili ishte afruar pranë familjes pas debatit që kishte shpërthyer për flamurin.
Cenaj studioi Fizikë në Boston College, më pas vazhdoi në Harvard dhe sot punon si mjek anatomopatolog dhe pedagog në NYU Langone Health, në Nju-Jork. Më vonë, edhe prindërit e tij iu bashkuan në SHBA.
Një histori e vjetër, pa mëri ndaj Greqisë
Në një intervistë të dhënë për gazetën greke “Kathimerini” në prag të 28 Tetorit, ai rikthen në vëmendje një periudhë që mbetet ndër rastet më të njohura të debatit mbi përkatësinë dhe integrimin e fëmijëve të emigrantëve në Greqi.
Sot, ai jeton me bashkëshorten Blerta, gjithashtu me prejardhje shqiptare, dhe dy fëmijët e tyre. Kujton fyerjet dhe zemërimin e fillimit, por edhe mbështetjen që mori nga njerëz të ndryshëm në Greqi. Miqtë më të afërt, sipas rrëfimit të tij, i ka ende në Selanik, ndërsa në të ardhmen mendon të jetojë sërish pranë detit, ndoshta edhe në Mihaniona.
Rasti i Odise Cenajt mbetet një kujtesë se debatet për identitetin dhe pranimin nuk maten vetëm me ligje apo rregulla shkolle, por me mënyrën se si shoqëritë zgjedhin t’i zbatojnë ato.
Historia e tij sot lexohet ndryshe: jo vetëm si një sukses personal, por edhe si pasqyrë e paragjykimeve që për vite me radhë shënjuan jetën e shumë familjeve emigrante në Greqi.