Mustafa Nano ka zgjedhur të provokojë me një tezë të fortë për raportin e Shqipërisë me Bashkimin Europian: sipas tij, vendi ende nuk i meriton standardet që pretendon të arrijë. Në promovimin e romanit të ri “Odeja e Gëzimit”, autori e kthen debatin nga politika e ditës te një pyetje më e thellë: sa larg është realisht Shqipëria nga vlerat që shpallen në emër të integrimit?
Një roman me sfond politik dhe ton pesimist
Nano e vendos ngjarjen në Shqipërinë e vitit 2030, por pa paraqitur një vend që ka lënë pas mekanizmat e vjetër të pushtetit. Në qendër janë ambiciet personale, balancat politike dhe interesat që, sipas përshkrimit të veprës, vijojnë të mbizotërojnë mbi të mirën e përbashkët.
Autori e ka pranuar hapur tonin e zymtë të librit, duke u shprehur se është pesimist dhe se në vepër përcjell dëshpërimin e tij. Në këtë këndvështrim, Shqipëria e vitit 2030 nuk shfaqet si histori suksesi, por si vazhdimësi e shumë plagëve të sotme.
“Integrimi po na jepet si dhuratë”
Në deklaratat e tij, Nano vë në dyshim jo vetëm ritmin e afrimit me BE-në, por edhe përputhjen reale të vendit me vlerat europiane. Sipas tij, qytetërimi europian mbështetet mbi norma dhe standarde që bien ndesh me disa prej sjelljeve dhe kodeve që, në leximin e tij, vazhdojnë të peshojnë fort në shoqërinë shqiptare.
Pikërisht këtu ai hedh edhe një nga frazat më të forta të debatit, kur thotë se integrimi në BE po i jepet Shqipërisë si dhuratë. Është një qëndrim që sfidon narrativat zyrtare optimiste për rrugën europiane dhe rikthen në qendër hendekun mes retorikës politike dhe realitetit të brendshëm.
Titull ironik përballë përçarjes dhe zhgënjimit
“Odeja e Gëzimit”, botim i UET Press, merr titullin nga Simfonia nr. 9 e Beethoven, e lidhur edhe me himnin e Bashkimit Europian. Por vetë titulli, sipas komenteve të bëra në promovim, mbart një ironi të dukshme përballë asaj që rrëfen libri.
Dekanja e Fakultetit të Shkencave Humane, Edukimit dhe Arteve Liberale në UET, Belinda Budini, e përshkroi veprën si një tekst ku ka dizonancë mes titullit dhe përmbajtjes, me tensione, përçarje dhe zhgënjim në brendësi të rrëfimit.
Nga protesta te kultura politike e pandryshuar
Gjatë diskutimit me pedagogë dhe studentë, Nano dha qëndrimin e tij edhe për protestat që kanë nisur prej qershorit në Shqipëri. Sipas tij, lëvizja mori shtysë pas ngjarjes së rëndë në Zvërnec, kur një person u tërhoq zvarrë, dhe jo nga një akumulim i mëparshëm pakënaqësish.
Ai u shpreh se i mbështet protestat, por kundërshton dhunën, duke argumentuar se ajo nuk përcjell mesazh. Në të njëjtën linjë me romanin, edhe kjo analizë sugjeron një shoqëri që reagon fort vetëm pas episodeve tronditëse, ndërsa problemet strukturore mbeten prej kohësh të pranishme.
Në thelb, “Odeja e Gëzimit” nuk paraqet një Shqipëri të transformuar, por një vend ku ndryshojnë emrat dhe fasada, ndërsa raportet me pushtetin, korrupsionin dhe krizën e vlerave mbeten të njohura.
Mes pesimizmit të autorit dhe simbolikës europiane të titullit, libri hyn në debat jo si një festë e integrimit, por si një sfidë ndaj iluzioneve që shpesh shoqërojnë këtë proces.