Mes tensioneve të ditëve të fundit, përfaqësues europianë kanë përsëritur se dhuna nuk mund të legjitimohet si mjet politik. Por mesazhi i tyre nuk u ndal vetëm te protestuesit: sipas deklaratave publike, edhe institucionet mbajnë barrën për të dëshmuar se dinë të dëgjojnë dhe të trajtojnë pakënaqësitë e qytetarëve, një pikë që prek drejtpërdrejt besimin te shteti dhe funksionimi real i demokracisë.
Mesazhi i ambasadores së BE-së për protestat
Ambasadorja e Bashkimit Europian në Shqipëri, Sofia Moreira de Sousa, e cilësoi të papranueshme dhunën gjatë protestave dhe tha se pakënaqësitë duhet të adresohen përmes institucioneve demokratike.
Ajo theksoi se në një demokraci nuk duhet të ketë dhunë në rrugë, ndërsa kërkoi që shqetësimet e qytetarëve të kanalizohen në rrugë institucionale. Në të njëjtën kohë, ambasadorja vuri në dukje se edhe institucionet duhet të kenë kapacitetet e nevojshme për t’i trajtuar këto pakënaqësi dhe për të bindur qytetarët se reagimi i tyre merret seriozisht.
Kritika e tërthortë për shtetin: jo vetëm rend, por edhe dëgjim
Në deklaratën e saj pati edhe një nënvizim që shkon përtej dënimit të dhunës. Sipas saj, politikanët dhe administrata duhet të forcojnë kapacitetet institucionale, në mënyrë që pakënaqësitë të mos mbeten thjesht retorikë e paadresuar.
Ajo përmendi edhe nevojën për angazhim me rininë, shoqërinë civile dhe qytetarët, duke argumentuar se rregullat e demokracisë nuk lidhen me shkatërrimin e pronës publike apo private, por me forcimin e mekanizmave ligjorë dhe institucionalë ku ngrihen dhe trajtohen kërkesat publike.
Mazzeo: protesta paqësore është e drejtë themelore
Edhe Antonio Mazzeo, bashkëkryetar i Komitetit të Përbashkët Konsultativ CoR-Shqipëri, u ndal te situata në Tiranë dhe u bashkua me qëndrimin se dhuna nuk është mjet i pranueshëm i shprehjes politike.
Sipas tij, liria e shprehjes dhe e drejta për të protestuar paqësisht janë vlera themelore europiane. Ai u bëri thirrje si institucioneve, ashtu edhe protestuesve, që të tregojnë përgjegjësi dhe të shmangin përshkallëzimin.
Mazzeo shtoi se forca e një demokracie nuk matet vetëm me aftësinë për të ruajtur rendin publik, por edhe me garantimin e pluralizmit politik, përfaqësimit demokratik dhe besimit të qytetarëve.
Reforma territoriale dhe sinjalet për centralizim
Në të njëjtën dalje publike, Mazzeo preku edhe debatin për reformën territoriale. Sipas tij, kjo reformë duhet të mbështetet te funksionet dhe detyrat e pushtetit vendor, jo te interesat elektorale.
Ai tha se proceset reformuese duhet të respektojnë standardet e BE-së dhe të garantojnë përfshirjen e minoriteteve në jetën publike. Po ashtu, iu referua raportit të Kongresit të Autoriteteve Lokale dhe Rajonale të Këshillit të Europës, ku evidentohen shqetësime për prirje centralizuese, mungesë burimesh financiare e njerëzore për pushtetin vendor dhe mangësi në mekanizmat e konsultimit.
Çështja Veliaj dhe theksi te procesi i drejtë
Mazzeo komentoi edhe çështjen e kryetarit të Bashkisë së Tiranës, Erion Veliaj, duke theksuar rëndësinë e procesit të drejtë dhe pavarësisë së gjyqësorit.
Sipas versionit të paraqitur prej tij, raporti i Kongresit të Autoriteteve Lokale dhe Rajonale të Këshillit të Europës ngre shqetësim për praktikën e zgjatjes së paraburgimit ndaj kryetarëve të bashkive. Në këtë kuadër, ai tha se zhvillimet lidhur me Veliajn po ndiqen me vëmendje nga përfaqësues të autonomisë vendore.
Deklaratat u bënë gjatë takimit të katërt të Komitetit të Përbashkët Konsultativ CoR-Shqipëri, ku në qendër ishte roli i pushtetit vendor në procesin e integrimit europian të vendit.
Mesazhi që doli nga ky forum ishte i dyfishtë: refuzim i dhunës në protesta, por edhe kërkesë e qartë që institucionet të mos fshihen pas rendit publik, ndërsa qytetarët kërkojnë përgjigje dhe përfaqësim real.