Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut ka ndarë në dy pjesë çështjen e Fredi Belerit: arrestimi i tij u vlerësua i ligjshëm, por jo edhe mënyra se si autoritetet shqiptare e mbajtën më tej në paraburgim. Vendimi ngre pikëpyetje të qarta mbi arsyetimin e zgjatur të masës së sigurisë, në një dosje që ndikoi drejtpërdrejt edhe te drejtimi i Bashkisë së Himarës.
Arrestimi u konsiderua i justifikuar
Vendimi i Strasburgut, i marrë unanimisht më 10 nëntor, e cilëson të ligjshëm arrestimin e ish-kandidatit të koalicionit “Bashkë Fitojmë” për Bashkinë e Himarës, dy ditë para zgjedhjeve vendore të vitit 2023.
Sipas gjykatës, arrestimi i Belerit ishte i justifikuar në kuadër të dyshimeve për blerje votash dhe nuk u gjet shkelje e Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut lidhur me këtë fazë të çështjes.
Problemi, sipas Strasburgut, nisi me zgjatjen e paraburgimit
Pika ku Shqipëria humbi në Strasburg lidhet me afatet e qëndrimit të Belerit në paraburgim. Gjykata konstatoi shkelje të nenit 5, paragrafi 3, të Konventës, që garanton gjykim brenda një afati të arsyeshëm ose lirimin gjatë procedimit.
Në arsyetimin e saj, gjykata vlerëson se të paktën nga 19 korriku 2023 e në vijim, paraburgimi i kërkuesit nuk mbështetej më në baza të mjaftueshme. Ky konstatim vendos në diskutim mënyrën se si autoritetet shqiptare justifikuan vijimin e izolimit të tij.
Dëmshpërblimi dhe çfarë u rrëzua
Strasburgu urdhëroi shtetin shqiptar t’i paguajë Belerit 450 euro për dëm jopasuror, lidhur me vazhdimin e pajustifikuar të paraburgimit, si dhe 5 mijë euro për shpenzimet gjyqësore.
Nga ana tjetër, gjykata rrëzoi kërkesën e Belerit për kompensim të të ardhurave që pretendonte se kishte humbur gjatë periudhës kur nuk mundi të ushtronte funksionin e kryetarit të Bashkisë së Himarës.
Dosja që ndikoi edhe te Himara
Fredi Beleri u arrestua më 12 maj 2023, nën dyshimet për shitblerje votash. Dy ditë më pas ai fitoi zgjedhjet vendore në Himarë, por nuk arriti të bënte betimin dhe të merrte detyrën për shkak të paraburgimit.
Më vonë, ai u dënua me dy vite burg për korrupsion aktiv në zgjedhje. Vendimi i Strasburgut nuk rrëzon arrestimin, por evidenton se mbajtja e tij në paraburgim, pas një pike të caktuar, kaloi kufirin e justifikimit ligjor.
Vendimi i GJEDNJ-së i jep autoriteteve shqiptare një vlerësim pozitiv për ligjshmërinë e arrestimit fillestar, por një kritikë të drejtpërdrejtë për mënyrën se si u administrua më pas kufizimi i lirisë.
Përtej shumës simbolike të dëmshpërblimit, thelbi i çështjes mbetet politik dhe institucional: kur një masë sigurie zgjatet pa baza të mjaftueshme, kostoja nuk bie vetëm mbi individin, por edhe mbi besueshmërinë e sistemit të drejtësisë.