Rreth 150 mijë lodra për fëmijë janë ndaluar në kufirin e Kosovës dhe pritet të kthehen në Kinë ose të shkatërrohen, pasi sipas autoriteteve nuk përmbushin kërkesat e sigurisë. Megjithatë, versioni zyrtar lë pa përgjigje disa pyetje thelbësore: çfarë lloj lodrash janë bllokuar, cilat ishin mangësitë konkrete dhe nëse produkte të ngjashme mund të jenë tashmë në treg.
Ndalimi në kufi, por pa detaje thelbësore
Ministria e Industrisë, Ndërmarrësisë, Tregtisë dhe Inovacionit i konfirmoi Radios Evropa e Lirë se lodrat e ndaluara do t’i nënshtrohen procedurave të kthimit në Kinë ose shkatërrimit.
Sipas njoftimit të Inspektoratit Qendror të Mbikëqyrjes së Tregut, aksioni është zhvilluar më 10 nëntor në bashkëpunim me Doganën e Kosovës, në pikat doganore dhe në kuadër të një operacioni të përbashkët të vendeve të CEFTA-s me mbështetjen e GIZ.
Autoritetet thanë se lodrat u kontrolluan para doganimit dhe se nuk i përmbushnin kërkesat e Rregullores për Sigurinë e Lodrave dhe standardit evropian EN 71. Por nuk u bë publike se për cilat produkte bëhet fjalë dhe cilat mospërputhje janë konstatuar konkretisht.
Dyshime për çfarë ka hyrë më herët në treg
Një nga boshllëqet më të mëdha në komunikimin institucional lidhet me tregun e brendshëm. Ministria nuk konfirmoi nëse do të ketë kontrolle të posaçme ndaj kompanive importuese për të verifikuar nëse lodra të njëjta me ato të bllokuara gjenden tashmë në shitje.
Versioni zyrtar mjaftohet me formulimin se inspektimet kryhen në mënyrë sistematike tek importuesit, shpërndarësit dhe shitësit me pakicë. Megjithatë, nuk u dhanë të dhëna për rezultatet e këtyre inspektimeve, për numrin e kontrolleve gjatë këtij viti apo për lodrat e tërhequra nga tregu.
Ish-ministri kundërshton narrativën zyrtare
Ish-ministri i Tregtisë dhe Industrisë, Ismet Mulaj, e vë në pikëpyetje pretendimin se tregu mbikëqyret në mënyrë të mjaftueshme. Sipas tij, tregu i lodrave në Kosovë mbetet "totalisht i pakontrolluar".
Mulaj ka ngritur shqetësimin për mungesën e inspektorëve të specializuar dhe për faktin se mostrat rrallë dërgohen për analiza laboratorike. Ai ka theksuar gjithashtu se kthime të tilla nuk janë rast i izoluar dhe se problem mbetet mungesa e laboratorëve të specializuar për të verifikuar përbërjen kimike të lodrave.
Rreziku nuk shihet gjithmonë me sy
Pa analiza laboratorike, mbetet e paqartë nëse lodrat e ndaluara përmbanin substanca të rrezikshme apo kishin mangësi të tjera teknike. Ky është një dallim i rëndësishëm, sepse jo çdo rrezik mund të dallohet nga pamja e jashtme e produktit.
Sipas institucioneve evropiane, lodrat e pasigurta mund të shkaktojnë rrezik ngufatjeje nga pjesë të vogla, probleme nga magnetët apo bateritë që mund të gëlltiten, si dhe ekspozim ndaj kimikateve të dëmshme. Agjencia Evropiane e Kimikateve ka paralajmëruar edhe për disa ftalate që përdoren në plastikë dhe që mund të kenë efekte të dëmshme për shëndetin.
Problem që nuk kufizohet vetëm te Kosova
Siguria e lodrave mbetet çështje problematike edhe në tregun evropian. Sipas raportit të Komisionit Evropian për sistemin Safety Gate, gjatë vitit 2025 janë regjistruar 4.671 njoftime për produkte të rrezikshme joushqimore, ku lodrat përbënin 16 për qind të rasteve.
Një operacion i përbashkët doganor në Bashkimin Evropian ka zbuluar se më shumë se gjysma e rreth 20 mijë lodrave dhe pajisjeve të vogla elektronike të kontrolluara, të porositura online nga vende jashtë BE-së, nuk i përmbushnin kërkesat evropiane. Kjo e bën edhe më të rëndësishëm transparencën e autoriteteve kur njoftojnë për bllokime të tilla.
Për konsumatorët, verifikimi i të dhënave të prodhuesit ose importuesit, udhëzimeve të përdorimit dhe paralajmërimeve për moshën mbetet një hap bazë, edhe pse jo i mjaftueshëm për të zbuluar çdo rrezik.
Shenja CE mund të tregojë se prodhuesi deklaron përputhshmëri me kërkesat evropiane, por nuk është garanci absolute për sigurinë e lodrës. Në mungesë të më shumë transparence dhe testimesh të plota, pikëpyetjet për mbrojtjen reale të fëmijëve në treg mbeten të hapura.