Organizata ndërkombëtare hebraike Chabad-Lubavitch ka bërë të ditur se do të hapë qendrën e saj të parë të përhershme në Shqipëri, një zhvillim që është shoqëruar me vlerësime për rolin e shqiptarëve në strehimin e hebrenjve gjatë Holokaustit. Njoftimi e vendos në qendër traditën e Besës dhe mikpritjes, ndërsa e lidh zgjerimin e aktivitetit të organizatës me këtë kapitull të njohur të historisë shqiptare.
Njoftimi u bë në një konferencë ndërkombëtare
Hapja e qendrës u njoftua gjatë Konferencës Ndërkombëtare të të Dërguarve të Chabad-Lubavitch. Në shkrimin e publikuar më 11 nëntor në faqen zyrtare të organizatës, vëmendja përqendrohet te historia e shqiptarëve që strehuan dhe mbrojtën hebrenjtë nga përndjekja naziste gjatë Luftës së Dytë Botërore.
Sipas organizatës, ky sfond historik është një nga elementët që ka shoqëruar vendimin për të krijuar një prani të përhershme në Shqipëri.
Rabini Yossi Fridman do të vendoset në Shqipëri me familjen
Rabini Yossi Fridman, bashkë me bashkëshorten Etka dhe djalin e tyre Meir, pritet të vendosen në Shqipëri për të ngritur qendrën e re. Në deklarimin e tij, Fridman e përshkruan Besën si një traditë të mbajtjes së premtimit ndaj mikut, edhe në rrethana rreziku.
Ai është shprehur se gjatë Holokaustit shqiptarët e mbajtën këtë premtim ndaj hebrenjve dhe se synimi i tyre është të krijojnë një hapësirë ku çdo hebre që hyn të trajtohet si pjesëtar i familjes.
Çfarë do të ofrojë qendra e re
Sipas planit të bërë publik, qendra do t’i shërbejë komunitetit hebre vendas dhe turistëve hebrenj që vizitojnë Shqipërinë, veçanërisht atyre nga Izraeli.
Ajo pritet të ofrojë një vend për lutje, ushqim kosher, vakte tradicionale të Shabatit dhe veprimtari të tjera fetare e komunitare.
Një histori e vjetër, nga strehimi gjatë luftës te izolimi në komunizëm
Në prezantimin e organizatës përmendet edhe prania mijëravjeçare e hebrenjve në Shqipëri, si dhe zbulimi i mbetjeve të një sinagoge të lashtë në Sarandë.
Po ashtu rikujtohet edhe periudha e regjimit komunist, kur praktikat fetare u ndaluan dhe komuniteti hebre shqiptar mbeti i izoluar nga komunitetet e tjera hebraike në botë.
Sipas versionit të publikuar nga organizata, Shqipëria ishte i vetmi vend europian ku në përfundim të Luftës së Dytë Botërore jetonin më shumë hebrenj sesa para nisjes së saj, pretendim që lidhet me strehimin që familjet shqiptare u dhanë hebrenjve të përndjekur.
Hapja e kësaj qendre e kthen edhe një herë në vëmendje një pjesë të historisë shqiptare që shpesh përdoret si simbol krenarie kombëtare, por që në këtë rast po shërben edhe si bazë për një prani të re fetare dhe komunitare në vend.
Përtej simbolikës së Besës, mbetet për t’u parë se si do të ndërtohet në praktikë kjo qendër dhe çfarë roli do të ketë ajo për komunitetin hebre në Shqipëri dhe për vizitorët që vijnë nga jashtë.