Një përplasje me pasoja politike po trondit administratën Trump, pasi sekretari amerikan i Tregtisë, Howard Lutnick, po vihet nën presion për mënyrën si u trajtua çështja e eksporteve të çipave Nvidia dhe dyshimet për devijimin e tyre drejt Kinës. Versioni që po qarkullon në Uashington ngre pikëpyetje jo vetëm për kontrollet e sigurisë, por edhe për ndikimin e lobimit në vendimmarrjen shtetërore.
Dyshimet që ndezën krizën
Në qendër të debatit është kompania Megaspeed International me bazë në Singapor, e përmendur si një nga blerëset kryesore të procesorëve Nvidia dhe e dyshuar se ka anashkaluar kufizimet amerikane për eksportet drejt Kinës.
Sipas një investigimi të CNN, presioni ndaj Lutnick është rritur pikërisht sepse Departamenti i Tregtisë nuk vendosi kufizime ndaj kësaj kompanie, edhe pse shqetësimet kishin kohë që qarkullonin në administratë dhe në qarqet politike amerikane.
Lidhjet Trump-Huang nën lupë
CNN raportoi se Lutnick ka luajtur rol kyç në afrimin mes Donald Trump dhe shefit të Nvidia, Jensen Huang. Kjo marrëdhënie, sipas raportimit, ka pasur peshë në diskutimet për eksportin e procesorëve të avancuar dhe kursin amerikan ndaj Kinës.
Në prill 2025, Huang mori pjesë në një aktivitet për mbledhje fondesh për MAGA Inc., ku një vend kushtonte 1 milion dollarë. Gjatë atij takimi, ai thuhet se kërkoi që të mos kufizohej shitja e procesorëve H20 në tregun kinez.
Më pas, në gusht 2025, administrata amerikane lejoi rifillimin e eksporteve, ndërsa Nvidia ra dakord t’i paguante qeverisë amerikane 15% të të ardhurave nga këto shitje.
Përplasje brenda administratës dhe pyetje për sigurinë
Çështja nuk ka mbetur vetëm te lobimi apo interesat tregtare. Hetimet janë përqendruar edhe te Alice Huang, ish-drejtuese e Megaspeed, për shkak të dyshimeve për lidhje të mundshme me shërbimet sekrete kineze.
Deri tani nuk është provuar që ajo të ketë vepruar si agjente e Pekinit, as që Jensen Huang të ketë përcjellë informacione të klasifikuara. Megjithatë, vetë fakti që këto dyshime qarkullonin, por nuk prodhuan kufizime në kohë, po shton presionin mbi institucionet amerikane.
Sipas CNN, sekretari i Thesarit Scott Bessent është përplasur me Lutnick në Shtëpinë e Bardhë, duke kërkuar sqarime se pse Megaspeed nuk ishte përfshirë në listën e kompanive që duhej të goditeshin me kufizime të forta. Bessent ka deklaruar se Departamenti i Thesarit, Departamenti i Shtetit, Pentagoni dhe Zyra e Përfaqësuesit Tregtar kishin kërkuar prej muajsh masa kufizuese, por vendimi final i takonte Departamentit të Tregtisë.
Kongresi kërkon shpjegime
Presioni tashmë është zhvendosur edhe në Kongres. Kreu republikan i Komitetit të Bankave në Senat, Tim Scott, ka kërkuar që Howard Lutnick dhe Jensen Huang të dëshmojnë në një seancë të planifikuar për 3 dhjetor.
Nga ana tjetër, senatorët demokratë Elizabeth Warren dhe Chris Coons kanë kërkuar ruajtjen e dokumenteve dhe komunikimeve qeveritare që lidhen me Nvidia, Megaspeed dhe eksportin e çipave.
Hetimi pritet të fokusohet në disa pyetje kyçe: çfarë dinin autoritetet amerikane për dyshimet e spiunazhit, pse kufizimet e kërkuara nuk u vendosën në kohë dhe nëse kontaktet e Nvidia me drejtuesit politikë ndikuan në vendimmarrje.
Shtëpia e Bardhë mbron Lutnick, por hija mbetet
Pavarësisht zërave për largimin e Lutnick, Shtëpia e Bardhë ka deklaruar se Trump vijon të ketë besim të plotë te sekretari i Tregtisë.
Ndërkohë, Washington Post raportoi se Nvidia ka premtuar 25 milionë dollarë për ndërtimin e sallës së re të ballove në Shtëpinë e Bardhë. Kompania e ka konfirmuar kontributin, por ka mohuar që ai të ketë lidhje me interesat e saj tregtare.
Skandali shpërthen në një moment të ndjeshëm për Uashingtonin, në prag të takimit të planifikuar mes Donald Trump dhe Xi Jinping, ndërsa eksporti i mikroçipave të avancuar mbetet një nga fushat më të ndjeshme të rivalitetit ekonomik dhe teknologjik SHBA-Kinë.
Ajo që po del në pah nuk është vetëm një debat për tregtinë e teknologjisë, por një test për mënyrën si administrata amerikane menaxhon kufirin mes sigurisë kombëtare, interesit ekonomik dhe aksesit që korporatat e mëdha kanë te pushteti politik.
Nëse dyshimet do të kthehen në përgjegjësi konkrete, kjo mbetet për t’u parë. Por dëmi politik për administratën dhe pikëpyetjet mbi procesin vendimmarrës janë tashmë të hapura.