Plagosja me armë zjarri e Toñit, orkës më të vjetër të njohur në ujërat iberike, ka çuar në hapjen e një hetimi penal në Spanjë. Rasti ka ngritur sërish pikëpyetje serioze për mbrojtjen reale të faunës detare dhe për mënyrën si trajtohen incidentet në një zonë ku përplasjet mes njerëzve dhe orkave janë bërë të shpeshta.
Plumba në pendën dorsale, çështja i kalon prokurorisë
Plagët te orka 60-vjeçare u konstatuan muajin e kaluar nga ambientalistë, të cilët e denoncuan rastin pranë autoriteteve. Më 2 shtator, Ministria e Mjedisit e Spanjës e referoi çështjen te prokurorët.
Personat që mund të rezultojnë përgjegjës rrezikojnë, sipas autoriteteve spanjolle, gjoba deri në 2 milionë euro. Toñi u identifikua me disa vrima plumbash në pendën dorsale, një element që e ka kthyer incidentin në çështje penale dhe jo thjesht në alarm mjedisor.
Nën hetim një anije me flamur spanjoll
Njësia Qendrore e Operacioneve Mjedisore e Guardia Civil po heton një anije me flamur spanjoll, e dyshuar se është parë duke qëlluar me armë në ujërat portugeze.
Hetuesit po përpiqen të përcaktojnë nëse ekuipazhi ka qëlluar orkën dhe cili mund të ketë qenë motivi. Sipas Janek Andre, themelues i WeWhale dhe bashkëthemelues i Iberian Orca Guardians, një pistë është hakmarrja ose përpjekja për ta larguar kafshën pas kontaktit fizik me një varkë. Një tjetër dyshim lidhet me peshkatarë që mund të kenë tentuar të pengojnë kapjen e peshkut. Nuk përjashtohet as mundësia që akti të jetë kryer thjesht nga inati.
Toñi po lëviz me grupin, por rreziku mbetet
Ditët e fundit, Toñi është parë në brigjet e Galicisë duke lëvizur dhe u ushqyer me grupin e saj. Sipas ambientalistëve, plagët po mbyllen mirë, por copëzat e plumbave kanë mbetur të bllokuara në pendë.
Kjo, sipas tyre, rrit rrezikun për infeksion të gjakut dhe sepsë. Gjendja e saj konsiderohet veçanërisht e rëndësishme edhe për vetë popullatën e orkave në ujërat iberike, e cila ka pësuar tkurrje të fortë ndër vite. Nga rreth 60 deri në 70 individë në vitet 1990, sot numri ka rënë në 27.
Përplasje të shpeshta me varkat, por ekspertët kundërshtojnë etiketën e "sulmit"
Incidenti ka rikthyer në vëmendje marrëdhënien e tensionuar mes orkave dhe anijeve në rajon. Që prej vitit 2020, ka pasur disa episode ndërveprimi me varka, ku janë dëmtuar timonë dhe në raste të caktuara janë raportuar edhe fundosje.
Megjithatë, sipas Andre, këto nuk duhen trajtuar automatikisht si sulme. Ai i përshkruan si sjellje sociale dhe kureshtare, duke kujtuar se lundruesit hyjnë në habitatin natyror të këtyre kafshëve. Ekspertët këshillojnë marinarët të qëndrojnë në ujëra të cekëta, pasi orkët zakonisht preferojnë thellësi 50 deri në 70 metra, ndërsa lëvizja pranë bregut, në më pak se 20 metra thellësi, mund të ulë ndjeshëm rrezikun e ndërveprimeve.
Rasti i Toñit ka ekspozuar edhe një herë sa e brishtë mbetet mbrojtja e specieve të rrezikuara, edhe kur bëhet fjalë për një nga individët më të njohur të kësaj popullate.
Mes hetimit penal dhe dyshimeve për motive hakmarrjeje apo interesi ekonomik, pyetja thelbësore mbetet e njëjtë: sa efektive janë mekanizmat që pretendohet se mbrojnë jetën e egër në këto ujëra.