Nafta ka shkuar deri në 229 lekë për litër dhe benzina deri në 219 lekë, në një tjetër valë shtrenjtimi që po rëndon drejtpërdrejt xhepat e qytetarëve dhe kostot e transportit. Por përtej lëvizjeve në tregjet ndërkombëtare, të dhënat tregojnë se rritja e çmimeve ka sjellë më shumë para edhe në arkën e shtetit, përmes një barre fiskale që mbetet ndër më të lartat në rajon.
Rritja në bursë u reflektua shpejt në tregun vendas
Shtrenjtimi i fundit erdhi në sfondin e tensioneve në Lindjen e Mesme dhe mbylljes së përkohshme të tubacionit East-West në Arabinë Saudite, pas sulmeve ajrore ndaj kësaj linje strategjike të transportit të naftës.
Më 10 shtator, “Brent Crude” u ngjit deri në 110 dollarë për fuçi, nga rreth 100 dollarë më parë. Aktualisht çmimi ka zbritur në rreth 104 dollarë për fuçi, por efekti i rritjes është reflektuar tashmë në pikat e shitjes në Shqipëri.
Edhe çmimi Platts, që përdoret si referencë për zhdoganimin e importeve, ka shënuar rritje të fortë. Zhdoganimi i 10 shtatorit është kryer me 1,571 dollarë për ton, nga 1,446 dollarë për ton më 8 shtator.
Nafta u shtrenjtua, buxheti arkëtoi më shumë
Ndërsa përdoruesit e automjeteve dhe operatorët e transportit përballen me kosto më të larta, shifrat tregojnë se një nga përfituesit kryesorë ka dalë buxheti i shtetit.
Për periudhën mars-korrik 2026 janë importuar rreth 305.8 mijë tonë karburante, vetëm 1.2 për qind më pak se në të njëjtën periudhë të një viti më parë. Megjithatë, të ardhurat nga importi i naftës dhe benzinës janë rritur ndjeshëm.
Nga taksa doganore, akciza dhe TVSH-ja, buxheti ka arkëtuar rreth 20.2 miliardë lekë në pesë muaj, ose 9.1 për qind më shumë se një vit më parë. Në vlerë absolute, kjo përkthehet në rreth 1.7 miliardë lekë shtesë, afërsisht 18 milionë euro.
Barra fiskale mbetet pika më e debatueshme
Pikëpyetja kryesore nuk lidhet vetëm me atë sa vjen shtrenjtimi nga tregjet e huaja, por edhe me mënyrën si taksohet karburanti në Shqipëri.
Përveç akcizës dhe TVSH-së 20 për qind, mbi çmimin e karburantit aplikohen edhe taksa e qarkullimit prej 27 lekësh për litër dhe taksa e karbonit prej 3 lekësh për litër.
Në total, barra fiskale përbën rreth 50 për qind të çmimit final, ose afërsisht 100 lekë për çdo litër që paguan konsumatori. Kjo do të thotë se një pjesë e konsiderueshme e faturës së fundit nuk lidhet vetëm me bursat, por edhe me skemën vendase të taksimit.
Rajoni ka lëvizur më shpesh, ndërsa ndërhyrjet në Shqipëri kanë qenë të kufizuara
Sipas të dhënave të krahasuara në raportim, vendet e rajonit përdorin zakonisht një formulë më të thjeshtë: çmimi bazë, akciza dhe më pas TVSH-ja mbi këtë shumë.
Në Shqipëri, ndërhyrjet për të zbutur goditjen e çmimeve kanë qenë më të kufizuara. Që nga marsi, sipas versionit zyrtar, është ndërhyrë vetëm dy herë me uljen e akcizës.
Ndërkohë, tregjet ndërkombëtare mbeten të paqëndrueshme dhe kjo mban të hapur rrezikun që konsumatorët në vend të përballen me një tjetër rritje të çmimeve.
Në tregun vendas, nafta ka arritur nivelin më të lartë që nga vala e marsit, kur kulmoi në 226 lekë për litër. Benzina po tregtohet nga 216 deri në 219 lekë për litër, me një rritje prej 11 deri në 14 lekë.
Në këtë panoramë, debati nuk është vetëm për krizën e importuar nga jashtë, por edhe për zgjedhjen politike për të mbajtur të rëndë barrën fiskale mbi një produkt që prek çdo familje dhe çdo zinxhir çmimesh në ekonomi.