Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti, po shton presionin politik ndaj Brukselit për ta nxjerrë aplikimin e Kosovës nga pritja formale dhe për ta kthyer në një vendim konkret: statusin e vendit kandidat në Bashkimin Evropian. Kërkesa u artikulua gjatë vizitës së presidentes së Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, në rajon.
Prishtina kërkon një hap të qartë nga BE-ja
Kurti deklaroi se Kosova pret që rezultatet e saj në procesin e afrimit me BE-në të përkthehen në një hap politik të matshëm, konkretisht në dhënien e statusit kandidat.
Kosova ka aplikuar për anëtarësim në Bashkimin Evropian që në dhjetor të vitit 2022, por aplikimi ende nuk ka kaluar në fazën e statusit kandidat. Në dokumentet e institucioneve të Kosovës, ky status shihet si hapi që do t’i hapte rrugë përgatitjeve për negociatat e anëtarësimit.
Pretendimi i Kurtit: përmbushje kriteresh dhe harmonizim i plotë
Sipas versionit të paraqitur nga Kurti, Kosova ka bërë përparim në reformat që lidhen me procesin evropian dhe është 100% e harmonizuar me politikën e jashtme dhe të sigurisë së BE-së, përfshirë edhe sanksionet ndaj Rusisë.
Kurti argumentoi se, mbi bazën e meritës, Kosova i plotëson kriteret si për statusin e vendit kandidat, ashtu edhe për hapjen e negociatave të anëtarësimit, ndërsa kërkoi mbështetjen e Von der Leyen që kjo çështje të shtyhet përpara në institucionet evropiane.
Kërkohet edhe opinion formal nga Brukseli
Një tjetër kërkesë e paraqitur nga kryeministri i Kosovës lidhet me dhënien e një opinioni nga BE-ja për aplikimin e Kosovës. Ai ka mbajtur qëndrimin se afrimi gradual me Bashkimin Evropian duhet të funksionojë si pjesë e rrugës drejt anëtarësimit të plotë dhe jo si zëvendësim i tij.
Ky insistim vjen në një moment kur procesi i zgjerimit në rajon vazhdon të ecë me ritme të pabarabarta dhe me filtra politikë që shpesh e tejkalojnë retorikën e meritës.
Reformat dhe hendeku mes deklarimeve dhe vlerësimeve
Kurti përmendi edhe zbatimin e agjendës së reformave në kuadër të Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Por vlerësimet që kanë qarkulluar nga brenda Komisionit Evropian tregojnë një pamje më të përmbajtur nga ajo që paraqitet publikisht.
Sipas një analize të brendshme të Komisionit Evropian, të raportuar nga POLITICO, Kosova ka përmbushur rreth 24 deri në 26 për qind të angazhimeve të saj në kuadër të këtij plani. Ky raport krijon një kontrast të qartë me tonin e lartë të deklarimeve politike për përmbushje kriteresh.
Në tavolinë edhe qarkullimi i mallrave
Përtej statusit kandidat, Kurti ngriti edhe çështjen e lehtësimit të qarkullimit të mallrave, duke kërkuar anëtarësimin e Kosovës në Konventën për Tranzitin e Përbashkët.
Sipas kërkesës së Prishtinës, kjo do ta bënte transportin tregtar mes Kosovës dhe vendeve të BE-së më të shpejtë dhe me kosto më të ulët, në një kohë kur integrimi ekonomik po paraqitet si pjesë e paketës politike të afrimit me Unionin.
Vizita e Von der Leyen në Ballkanin Perëndimor përfshin Shqipërinë, Kosovën, Malin e Zi dhe Maqedoninë e Veriut, me fokus te hapat e ardhshëm të integrimit evropian dhe zbatimi i reformave.
Për Kosovën, kërkesa e re politike është e qartë: jo më vetëm vlerësime dhe pritje, por një vendimmarrje konkrete nga BE-ja për statusin kandidat.