Shifrat e bëra publike për abuzimin me të miturit online hedhin një dritë të zymtë mbi një problem që prej kohësh trajtohet më shumë me reagime të copëzuara sesa me mekanizma realë mbrojtjeje. Sipas të dhënave të raportuara nga Policia e Shtetit, në një vit janë evidentuar 5707 materiale të abuzimit seksual me fëmijë në platformat e përdorura nga përdorues shqiptarë.
Një bilanc që ngre pikëpyetje serioze
Shifra u bë publike gjatë një diskutimi televiziv mbi publikimin e videove intime pa pëlqim, pasojat e ekspozimit të jetës private dhe rritjen e bullizmit online. Mirgit Vataj nga Urdhri i Punonjësve Socialë tha se bëhet fjalë për materiale të raportuara gjatë vitit të kaluar dhe të identifikuara nga sistemi në SHBA.
Sipas versionit të paraqitur në studio, materialet lidhen me fëmijë shqiptarë dhe me përdorues shqiptarë. Vetë pesha e këtij numri ngre pyetjen se sa funksionojnë në praktikë filtrat e parandalimit, ndërhyrja e institucioneve dhe mbrojtja e të miturve në hapësirën digjitale.
Kritika për mungesën e reagimit social në kohë
Vataj ngriti shqetësimin se vendi nuk ka një njësi emergjencash sociale për raste të tilla, edhe pse situata të kësaj natyre trajtohen si emergjenca me pasoja të rënda për viktimat. Sipas tij, në raste të ekspozimit, abuzimit dhe dhunës online, shërbimet duhet të shkojnë menjëherë te personat e prekur.
Ai vuri në dukje se hetimi policor nuk mjafton nëse nuk shoqërohet me mbështetje psikologjike dhe reagim nga rrethi familjar e strukturat sociale. Kjo e kthen debatin te boshllëku institucional: kush e merr përgjegjësinë kur një i mitur mbetet i pambrojtur përballë një sulmi që përhapet me shpejtësi në internet?
Bullizmi online dhe kostoja e heshtur te viktimat
Aktivistja Belioza Çoku paralajmëroi për rritjen e rasteve të mendimeve suicidale dhe vetëvrasjeve te viktimat e bullizmit online. Ajo solli në vëmendje raportime nga BE, sipas të cilave në grupmoshat 13-17 vjeç është shtuar ndjeshëm kërkesa për ndihmë lidhur me dhunën digjitale.
Sipas saj, shqetësimi nuk kufizohet vetëm te adoleshentët, por po shtrihet edhe te të rinjtë dhe të rejat në moshat 18-25 dhe 25-35 vjeç. Ekspozimi publik i jetës private, turpërimi masiv dhe shpërndarja pa kontroll e përmbajtjeve intime po prodhojnë pasoja që shkojnë përtej ekranit.
Kur media dhe publiku kthehen në gjyq pa rregulla
Në diskutim u ngrit edhe roli i mediave dhe i asaj që u cilësua si “gjyq popullor” ndaj viktimave. Kritika ishte e drejtpërdrejtë ndaj çdo qasjeje që, në emër të klikimeve apo të një interpretimi të shtrembëruar të lirisë së fjalës, e shton viktimizimin në vend që të informojë me përgjegjësi.
Ky është një paralajmërim që nuk mund të anashkalohet: kur publikimi i përmbajtjeve intime pa pëlqim shoqërohet me linçim online, dëmi nuk mbetet vetëm te shkelja e privatësisë, por prek sigurinë, shëndetin mendor dhe jetën e viktimës.
Përtej deklaratave dhe alarmit publik, shifra 5707 e bën të vështirë çdo përpjekje për ta relativizuar problemin. Nëse këto materiale janë kapur nga sisteme jashtë vendit, atëherë pyetja mbetet edhe më e fortë për institucionet shqiptare: sa po veprohet realisht para se dëmi të bëhet i pakthyeshëm?
Debati për sigurinë online të fëmijëve nuk është më thjesht çështje ndërgjegjësimi. Ai prek aftësinë e shtetit, shkollës, familjes dhe medias për të mos e lënë viktimën vetëm përballë një dhune që shumë shpesh shpërndahet më shpejt sesa vjen reagimi zyrtar.