Martesat e hershme dhe të detyruara në Gaza po rriten me ritme alarmante, ndërsa lufta, zhvendosjet masive dhe kolapsi i shërbimeve bazë po i shtyjnë gratë dhe vajzat drejt një pasigurie edhe më të thellë. Sipas të dhënave të publikuara nga UNFPA, vetëm në tremujorin e dytë të vitit rastet e raportuara në këtë kategori u rritën me 123% krahasuar me tremujorin e parë.
Raporti i OKB-së flet për përkeqësim të shpejtë
Fondi i Kombeve të Bashkuara për Popullsinë paralajmëron për një përkeqësim të dhunës me bazë gjinore në Rripin e Gazës. Analiza mbështetet në të dhëna të mbledhura nga 10 organizata humanitare dhe përshkruan një mjedis ku gratë dhe vajzat përballen me rreziqe në rritje nga abuzimi seksual, shfrytëzimi dhe martesat e detyruara.
Sipas raportit, vajzat e moshës 12 deri në 17 vjeç përfshihen mes rasteve të martesave të hershme dhe të detyruara. Përfaqësuesi i UNFPA-së në Palestinë, Nestor Owomuhangi, i cilësoi këto zhvillime si tronditëse, duke argumentuar se vitet e luftës, vrasjet masive, shkatërrimi dhe zhvendosjet e përsëritura kanë dobësuar rëndë strukturat sociale.
Dëshmi nga kampet: martesë në këmbim të ushqimit
Një raport tjetër i UNFPA-së, i ndërtuar mbi dëshmi nga 230 gra në kampe të mbipopulluara në Gaza City dhe Khan Younis, dokumenton raste të shumta dhune dhe shfrytëzimi. Në disa prej dëshmive përshkruhen raste kur viktimat e përdhunimit martohen me autorët, për të shmangur stigmën shoqërore.
Në një rast të cituar, një baba raportohet se martoi vajzën 14-vjeçare në këmbim të dy thasëve me miell gjatë periudhës së urisë. Gra të tjera kanë treguar histori të ngjashme, duke e përshkruar këtë si një realitet që, para nisjes së luftës në vitin 2023, do të ishte konsideruar i paimagjinueshëm.
Vajzat pa prindër dhe gratë e veja mes më të rrezikuarave
Sipas të dhënave të cituara, vajzat që kanë humbur prindërit gjatë luftës janë ndër grupet më të ekspozuara. Në një tjetër dëshmi, një grua tregoi se dy vajza të familjes, 14 dhe 15 vjeç, u martuan nga të afërmit pasi prindërit e tyre ishin vrarë.
Raporti nënvizon gjithashtu rrezikun për gratë e veja dhe për ato, bashkëshortët e të cilave janë të arrestuar ose rezultojnë të zhdukur. Pothuajse një në katër familje në Gaza drejtohet tashmë nga një grua, gati dyfishi i nivelit para luftës, çka sipas organizatave humanitare i ekspozon më tej ndaj presionit ekonomik dhe abuzimit.
Rritje edhe e dhunës seksuale, por nënraportimi mbetet problem
Sipas analizës më të fundit të grupit të punës të drejtuar nga UNFPA, rastet e dhunës seksuale në Gaza, përfshirë përdhunimin dhe sulmet seksuale, kanë arritur në nivele të cilësuara kritike. Nga prilli deri në qershor 2026, ato përbënin 2.7% të të gjitha rasteve të raportuara të dhunës me bazë gjinore, nga 2.1% në tremujorin paraardhës.
Në shifra absolute, kjo përkthehet në një rritje prej 61% të rasteve të raportuara. Megjithatë, vetë organizatat pranojnë se përmasat reale mund të jenë më të mëdha, pasi dhuna seksuale në Gaza mbetet thellësisht e nënraportuar për shkak të frikës nga stigma, hakmarrja dhe pasojat sociale.
Shkollat e mbyllura, kampet pa siguri dhe mungesa e kushteve bazë
Situata rëndohet edhe nga mbyllja afatgjatë e shkollave dhe jeta në kampe të mbipopulluara. Rreth 700 mijë fëmijë kanë humbur për afro tre vjet mundësinë për të ndjekur rregullisht mësimin fizik, ndërsa organizatat humanitare thonë se vajzat përballen me shqetësime të shtuara për sigurinë dhe djemtë me presion për të gjetur punë informale.
Auditimet e sigurisë të OKB-së kanë evidentuar rreziqe të veçanta për gratë dhe vajzat gjatë natës, deri në pikën që shumë prej tyre shmangin përdorimin e tualeteve dhe ambienteve sanitare. Organizatat humanitare kërkojnë përmirësim të strehimit, ndriçimit, kanalizimeve dhe aksesit në shërbime shëndetësore e arsimore, duke argumentuar se vetëm kështu mund të ulen realisht rreziqet.
Raportet e OKB-së dhe të organizatave humanitare tregojnë se në Gaza nuk po thellohet vetëm kriza e luftës, por edhe ajo sociale, me koston më të rëndë që po e paguajnë gratë dhe vajzat.
Përtej statistikave, dëshmitë e mbledhura në terren nxjerrin në pah një realitet ku mbijetesa po përdoret gjithnjë e më shpesh si justifikim për martesat e fëmijëve, heshtjen ndaj abuzimit dhe zhdukjen e çdo mbrojtjeje minimale.