Qeveria ka rrëzuar variantin e parë të projektit turistik në Zvërnec, jo për shkak të volumit të investimit në vetvete, por sepse plani hynte në një territor të mbrojtur dhe prekte zona me ndjeshmëri të lartë mjedisore. Në të njëjtën kohë, dokumentet nxjerrin në pah përmasat e ndërhyrjes së parashikuar në Sazan, ku lejet dhe kufizimet mbeten të lidhura ngushtë me kushtet mjedisore dhe arkeologjike.
Plani i parë për Zvërnecin u konsiderua i papranueshëm
Sipas dokumenteve të publikuara në “Pasqyrën e Flamingove”, projekti fillestar për zhvillimin e Zvërnecit parashikonte hotele, rezidenca dhe ndërtesa deri në 8 kate në një hapësirë që rezulton zonë e mbrojtur.
Versioni zyrtar thotë se pikërisht statusi i territorit dhe rreziku për natyrën çuan në kundërshtimin e këtij varianti. Në thelb, bëhej fjalë për një ndërhyrje me intensitet të lartë në një nga zonat më të ndjeshme të bregdetit.
Çfarë prekte konkretisht projekti
Dokumentet e Agjencisë Kombëtare të Zonave të Mbrojtura tregojnë se sipërfaqja e parashikuar për projektin ndodhej brenda Peizazhit të Mbrojtur “Pishë Poro–Nartë” dhe prekte dy monumente natyrore: Lagunën Limopuo dhe Kodrat Molasike të Zvërnecit.
Në këtë territor ndodhen duna, habitate të shpendëve migratorë dhe biodiversitet i rrallë. Sipas institucioneve, ndërtimi mund të sillte presion mbi habitatet, ndotje të ujërave dhe prishje të ekuilibrit të Lagunës së Nartës.
Për këto arsye, projekti nuk u pranua në formën fillestare dhe u kërkua një vlerësim më i thelluar mjedisor, çka lë të kuptohet se shqetësimet nuk kanë qenë dytësore apo formale.
Përmasat e projektit të refuzuar në Zvërnec
“Zvërnec Peninsula” ishte planifikuar të shtrihej në rreth 266 hektarë, me afro 1.7 milionë metra katrorë ndërtim.
Nga kjo sipërfaqe, rreth 771 mijë metra katrorë do të zinin rezidencat, ndërsa 292 mijë metra katrorë do të ishin struktura hoteliere. Plani parashikonte ndërtesa deri në 8 kate, me lartësi maksimale 39 metra, si edhe hapësira rekreative dhe një marinë.
Këto shifra tregojnë se nuk bëhej fjalë për një zhvillim të kufizuar turistik, por për një transformim të gjerë të territorit, në një zonë ku kufijtë mjedisorë janë thelbësorë.
Sazani, jashtë zonës tokësore të mbrojtur por jo pa kushte
Në rastin e Sazanit, dokumentet paraqesin një situatë tjetër. Projekti i lidhur me Jared Kushner, sipas të dhënave të bëra publike, nuk shtrihet në zonën e mbrojtur tokësore të ishullit.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë se ndërhyrja është pa kufizime. Instituti i Trashëgimisë Kulturore ka kërkuar vëzhgime për shkak të potencialit të lartë arkeologjik nën ujë. Nëse dalin gjetje me rëndësi, projekti mund të ndryshojë dhe kostoja do të mbulohet nga investitori.
Marrëveshja përcakton gjithashtu se nuk do të ketë ndërhyrje në sipërfaqen ujore përreth Sazanit, ku një pjesë përfshihet në Parkun Kombëtar Detar Karaburun–Sazan.
Sa është parashikuar të ndërtohet në ishull
Investimi në Sazan parashikohet në një hapësirë prej rreth 45 hektarësh, ku do të ndërtohen struktura turistike, rezidenca, ambiente gastronomike dhe ndërhyrje në marinë.
Zhvillimi është parashikuar të ndahet në tri faza. Dokumentet flasin edhe për rreth 1 mijë vende pune, si edhe 2 mijë e 651 metra katrorë të dedikuar për stacione plazhi.
Edhe pse projekti në Sazan paraqitet me kufij më të qartë se varianti i parë i Zvërnecit, përmasat e ndërhyrjes mbeten të konsiderueshme dhe vëmendja mbetet te mënyra se si do të zbatohen realisht kushtet e vendosura në dokumente.
Rasti i Zvërnecit tregon se edhe vetë institucionet kanë pranuar se një zhvillim turistik mund të shkojë përtej kufijve të pranueshëm kur përplaset me mbrojtjen e natyrës.
Ndërsa në Sazan kufijtë janë shkruar në letër, testi i vërtetë mbetet në terren: sa do të respektohen kushtet dhe sa do të peshojë interesi publik përballë projektit të investimit.