Zëvendëspresidenti amerikan J.D. Vance ka artikuluar publikisht vijën që Uashingtoni duket se po vendos për çdo marrëveshje me Teheranin: jo zotime të përgjithshme, por një tkurrje konkrete të kapacitetit iranian për pasurimin e uraniumit. Sipas tij, ky është kushti kyç për t’i hapur rrugë mbylljes së konfliktit që zgjat prej shtatë muajsh.
Kushti i SHBA-së: jo vetëm premtime, por reduktim real
Në një intervistë për Reuters, Vance deklaroi se Irani duhet të bëjë një reduktim të konsiderueshëm të kapacitetit të pasurimit të uraniumit nëse kërkon të përmbushë kushtet amerikane.
Ai theksoi se çdo marrëveshje me Teheranin, sipas versionit amerikan, duhet të përfshijë ulje reale të këtij kapaciteti dhe jo thjesht garanci për kufizime të ardhshme të programit bërthamor.
"Nëse nuk doni një armë bërthamore, pse keni nevojë për karburant të pasuruar 60%?", u shpreh Vance, duke kërkuar hapa që, sipas tij, do të provonin se Irani nuk synon të ndërtojë një armë bërthamore.
Propozime të ndërsjella, por pa marrëveshje
Shtetet e Bashkuara dhe Irani kanë shkëmbyer propozime gjatë javëve të fundit për përfundimin e luftës dhe për rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një arterie kyçe për tregtinë globale të energjisë.
Megjithatë, sipas qëndrimit të shpallur nga Uashingtoni, propozimi i fundit i Teheranit është refuzuar nga presidenti Donald Trump. Po sipas linjës amerikane, ekziston edhe paralajmërimi se operacionet ushtarake mund të intensifikohen pas zgjedhjeve të mesit të mandatit në nëntor.
Vance tha se SHBA mbetet e hapur për një marrëveshje, por vetëm nëse Irani ofron lëshime konkrete në çështjen bërthamore.
Dyshimet e Uashingtonit për vendimmarrjen në Teheran
Një tjetër pikë që Vance ngriti publikisht është paqartësia, sipas tij, për mënyrën se si merren vendimet në Iran.
Ai tha se SHBA është në kontakt me presidentin iranian Masoud Pezeshkian dhe ministrin e Jashtëm Abbas Araqchi, por shtoi se në Uashington nuk është e qartë sa peshë reale kanë ata brenda strukturës së pushtetit iranian.
Ky vlerësim lë të kuptohet se përtej deklaratave publike dhe kontakteve diplomatike, administrata amerikane sheh ende mungesë garancish për atë se kush e kontrollon realisht kursin e negociatave në Teheran.
Hormuzi mbetet nyja strategjike e përplasjes
Vance tha gjithashtu se ka komunikuar me komandantë në terren për të krijuar një tablo më të qartë të situatës ushtarake.
Sipas tij, forcat iraniane kanë arritur në disa raste të godasin anije tregtare në Ngushticën e Hormuzit, por nuk kanë qenë në gjendje të bllokojnë në mënyrë të përgjithshme kalimin e naftës dhe gazit nëpër këtë korridor detar.
I pyetur nëse po drejton ai negociatat e paqes me Iranin, Vance u përgjigj se administrata amerikane është e përfshirë në proces, por se në fund kursin e përcakton presidenti i Shteteve të Bashkuara.
Deklaratat e Vance e bëjnë më të qartë pozicionin publik të Uashingtonit: presioni ushtarak dhe diplomatik po paraqiten si dy shina paralele, ndërsa marrëveshja mbetet e kushtëzuar nga lëshime që SHBA i quan të matshme dhe të menjëhershme.
Për momentin, hendeku mes palëve mbetet i hapur dhe sinjalet nga të dyja anët tregojnë se rruga drejt një kompromisi mbetet e brishtë.