Dëmtime në disa objekte dhe hapësira kulturore janë raportuar pas protestave në Tiranë dhe Durrës, ndërsa ministri i Turizmit, Kulturës dhe Sportit, Blendi Gonxhja, ka dalë me një reagim publik duke u bërë thirrje prindërve të flasin me fëmijët e tyre. Sipas versionit të ministrit, mes turmës ka pasur edhe të mitur e adoleshentë që kanë prekur pasuri publike dhe trashëgimi historike.
Reagimi i ministrit pas incidenteve
Gonxhja ka deklaruar se protesta nuk duhet të kthehet në vandalizëm dhe se mbrojtja e trashëgimisë kulturore është përgjegjësi e përbashkët. Ai ka kërkuar ndërhyrje të drejtpërdrejtë nga prindërit, me argumentin se një pjesë e dëmtimeve, sipas tij, janë shkaktuar nga të mitur dhe adoleshentë të pranishëm në protesta.
Në thelb të reagimit të tij ishte apeli që zemërimi politik të mos shkarkohet mbi objekte që konsiderohen pasuri e përbashkët publike dhe kulturore. Ministri këmbëngul se monumentet dhe institucionet e kulturës nuk mund të trajtohen si objektiv përplasjesh politike.
Cilat objekte u raportuan të dëmtuara
Sipas njoftimit zyrtar, në Tiranë janë dëmtuar hapësirat e jashtme të Muzeut Kombëtar “Shtëpia me Gjethe”, hapësira të Teatrit të Kukullave, si edhe ambiente të lidhura me Muzeun Historik Kombëtar dhe Bibliotekën Kombëtare.
Po ashtu, është raportuar sulm ndaj hapësirës së jashtme të Xhamisë së Et’hem Beut, e cilësuar monument kulture i kategorisë së parë. Në Durrës, sipas ministrit, janë shkatërruar vepra dhe instalacione të Bienales së Artit.
Kur protesta prek pasurinë publike
Rasti rikthen në vëmendje një problem të përsëritur në tubime të tensionuara: kufiri mes protestës dhe dëmtimit të pasurisë publike. Në reagimin e tij, ministri ka insistuar se asnjë zemërim nuk e justifikon shkatërrimin e objekteve që u përkasin të gjithëve.
Megjithatë, deri në këtë fazë, reagimi publik është ndërtuar mbi bilancin e paraqitur nga institucioni dhe jo mbi një pasqyrë më të gjerë me përgjegjësi të individualizuara apo vlerësim të plotë të dëmeve.
Trashëgimia kulturore jashtë përplasjes politike
Në mesazhin e tij, Gonxhja i ka përshkruar monumentet, muzetë, bibliotekat dhe hapësirat kulturore si vende të kujtesës kolektive dhe të jetës artistike, që nuk duhet të paguajnë koston e përplasjeve në rrugë.
Ai ka kërkuar që dallimet politike të mos prekin mbrojtjen e historisë dhe kulturës, duke e paraqitur këtë si një vijë që nuk duhet kaluar në asnjë rrethanë.
Dëmtimi i institucioneve kulturore hap një tjetër debat për menaxhimin e protestave dhe për mbrojtjen reale të pasurisë publike, përtej deklaratave politike që vijnë pas ngjarjes.
Për momentin, institucionet kanë bërë publike vetëm pretendimet për dëmet dhe apelin ndaj qytetarëve, ndërsa mbetet për t’u parë nëse do të ketë verifikim të plotë, përgjegjësi konkrete dhe transparencë për pasojat e shkaktuara.