Një raport paraprak i Avokatit të Popullit hedh dyshime të forta mbi mënyrën si u trajtuan protestuesit dhe personat e shoqëruar pas protestës së 19 tetorit në Tiranë. Sipas gjetjeve të publikuara nga institucioni, janë evidentuar pretendime për dhunë policore, kërkesa për zhbllokim telefonash pa vendim gjykate, shkelje procedurale ndaj të miturve dhe kushte problematike në ambientet e ndalimit.
Shifrat e para nga monitorimi
Sipas të dhënave të raportuara, policia ka shoqëruar 50 persona gjatë protestës, prej tyre 32 të rritur dhe 18 të mitur. Në të njëjtën kohë, në Bllokun e Sigurisë ndodheshin 109 persona të arrestuar.
Ekipet e Avokatit të Popullit thonë se kanë kontaktuar 193 persona të ndaluar, të arrestuar ose të pranishëm në Spitalin e Traumës dhe kanë administruar 11 ankesa. Në spital kanë marrë trajtim 34 persona, mes tyre 21 punonjës policie, 7 protestues dhe 5 kalimtarë, sipas shifrave të raportuara.
Pretendime për dhunë dhe shoqërime pa shkak të qartë
Pjesa më e rëndë e gjetjeve lidhet me akuzat për përdorim force nga policia. Në Komisariatin nr. 1, pesë nga tetë të miturit e shoqëruar kanë pretenduar dhunë fizike dhe verbale nga punonjës të policisë, ndërsa te dy prej tyre janë konstatuar shenja dëmtimi fizik, sipas raportit.
Ankesa të ngjashme janë regjistruar edhe për të rriturit, të cilët kanë pretenduar përdorim të sprajit me piper, gazit lotsjellës, goditje me bombola gazi, tërheqje zvarrë dhe dhunë fizike e psikologjike. Një person ka pretenduar se është goditur në një zyrë të Komisariatit nr. 4, ku, sipas raportimit, nuk ka kamera sigurie.
Raporti përmend edhe raste të personave që kanë deklaruar se janë shoqëruar pa një shkak të ligjshëm dhe se kanë qenë thjesht kalimtarë, pa lidhje me protestën.
Telefona të zhbllokuar pa urdhër?
Një nga pikat më problematike të gjetjeve lidhet me kontrollin e telefonave celularë. Disa të mitur dhe të rritur kanë raportuar se u është kërkuar të zhbllokojnë telefonat dhe të lejojnë kontrollin e të dhënave personale pa vendim gjykate.
Ky pretendim ngre pikëpyetje serioze për kufijtë e ndërhyrjes policore në jetën private, sidomos në rastet kur, sipas raportit, nuk kishte as akuzë të ngritur nga prokuroria. Avokati i Popullit i ka kërkuar Policisë së Shtetit që të mos kryejë kontrolle të tilla dhe të mos kërkojë fjalëkalime pa bazë ligjore.
Shkelje në trajtimin e të miturve
Monitorimi evidenton mangësi të qarta në procedurat për të miturit. Në Komisariatin nr. 1, të miturve nuk u ishte dhënë formulari i të drejtave në versionin për fëmijë, ndërsa gjashtë prej tyre ishin regjistruar në regjistrin e të rriturve. Mangësi janë konstatuar edhe në Komisariatin nr. 4.
Raporti ngre shqetësim edhe për mungesën e garancive që ligji kërkon për intervistimin e të miturve, përfshirë praninë e prindit ose kujdestarit dhe të psikologut. Për një sistem që pretendon standarde procedurale, këto mangësi nuk duken thjesht teknike.
Mbingarkesë në Bllokun e Sigurisë dhe kërkesa për masa urgjente
Avokati i Popullit ka ngritur alarm edhe për kushtet në Bllokun e Sigurisë, ku ndodheshin 109 persona. Sipas gjetjeve paraprake, mbingarkesa lidhej me mungesë shtretërish, ujit, ngrohjeje dhe kujdesi mjekësor.
Institucioni kërkon identifikim të detyrueshëm të çdo punonjësi policie në terren, vendosje kamerash në ambientet e shoqërimit dhe intervistimit, ruajtjen e pamjeve të 19 tetorit, ulje të menjëhershme të mbingarkesës dhe përmirësim të dokumentimit të shoqërimeve. Hetimi administrativ, sipas Avokatit të Popullit, vijon për rastet ku dyshohet për shkelje të të drejtave të njeriut.
Gjetjet janë paraprake, por tabloja që del prej tyre është më e rëndë se një listë parregullsish administrative. Kur pretendimet flasin për dhunë, mungesë identifikimi të policëve, cenim të privatësisë dhe shkelje ndaj të miturve, përgjegjësia institucionale nuk mund të relativizohet me formulime rutinë.
Pikërisht në raste të tilla provohet nëse mekanizmat e kontrollit funksionojnë realisht, apo vetëm prodhojnë reagim pasi dëmi është bërë.