Shtetet e Bashkuara kanë rritur presionin ndaj Iranit me një paketë të re masash që kombinon pagesa për informacione, premtime për zhvendosje dhe një strukturë të posaçme ushtarake për të goditur rrjetet e furnizimit dhe të ardhurave të Teheranit. Lëvizja vjen në një moment kur deklaratat politike nga Uashingtoni mbeten agresive, por sinjalet për një marrëveshje nuk janë zhdukur.
Shpërblim deri në 20 milionë dollarë
Departamenti amerikan i Shtetit ka shpallur një shpërblim deri në 20 milionë dollarë për këdo që jep informacione mbi programin bërthamor të Iranit, përfshirë objektet, pajisjet dhe personelin e përfshirë.
Për personat që ofrojnë të dhëna të vlefshme, autoritetet amerikane kanë parashikuar edhe mundësinë e zhvendosjes, një element që tregon se Uashingtoni po kërkon jo vetëm informacion, por edhe burime të mbrojtura në terren ose pranë strukturave iraniane.
Argumenti amerikan dhe roli i IAEA
Nisma është pjesë e programit “Shpërblime për Drejtësi”. Sipas Departamentit të Shtetit, mungesa e bashkëpunimit të Iranit me Agjencinë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike ka penguar monitorimin e plotë të aktiviteteve bërthamore të Teheranit.
Në versionin amerikan, kjo ka sjellë humbje të vazhdimësisë së informacionit për prodhimin dhe inventarin e komponentëve kyç, përfshirë centrifugat. Këto pajisje janë thelbësore për pasurimin e uraniumit, proces që mund të përdoret si për qëllime civile, ashtu edhe për zhvillim armatimesh nëse materiali çohet në nivele shumë të larta pasurimi.
Task-forca e re për armët dhe paratë
Paralelisht me shpalljen e shpërblimit, ushtria amerikane ka njoftuar krijimin e “Task Forcës Iron Gate”, një strukturë e re që synon të kufizojë lëvizjen ndërkufitare të armëve dhe materialeve iraniane që janë nën sanksione.
Sipas CENTCOM, task-forca do të operojë nga Tampa, Florida, në bashkëpunim me agjenci të tjera federale. Objektivi i saj nuk kufizohet vetëm te armët: ajo pritet të monitorojë edhe mallrat me përdorim të dyfishtë dhe rrjedhat e paligjshme të të ardhurave.
Po sipas komandës amerikane, bllokada detare ndaj porteve iraniane i ka pamundësuar Teheranit eksportin e naftës së papërpunuar me vlerë mbi 25 miliardë dollarë. Ky është një pretendim i palës amerikane që vendos në qendër jo vetëm sigurinë, por edhe goditjen financiare si mjet presioni politik dhe ushtarak.
Mes retorikës së luftës dhe sinjaleve për marrëveshje
Njoftimi vjen mes tensionesh të vazhdueshme mes Uashingtonit dhe Teheranit. Donald Trump kishte pretenduar më herët se objektet bërthamore iraniane ishin “shkatërruar plotësisht” nga bombardimet amerikane dhe izraelite, por imazhet satelitore kanë ngritur pikëpyetje për gjendjen reale në terren. Raportime të tjera sugjerojnë se ndërtime të reja po vazhdojnë pranë bazave raketore iraniane.
Trump ka lënë të hapur edhe mundësinë e sulmeve të tjera, duke përmendur objektin nëntokësor të njohur si Mali Pickaxe. Në të njëjtën kohë, sinjalet nga Shtëpia e Bardhë kanë lënë të kuptohet se Uashingtoni po peshon me më shumë kujdes koston e një përshkallëzimi të ri ushtarak.
Sipas deklaratave të fundit, Irani po shqyrton mundësinë e një marrëveshjeje, ndërsa Katari ka konfirmuar se po luan rol ndërmjetësues. Raportimet flasin edhe për diskutime mbi rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, me kusht që SHBA të pranojë kërkesat e Teheranit. Megjithatë, tentativa të mëparshme për marrëveshje janë rrëzuar shpejt, duke treguar sa i paqëndrueshëm mbetet ky ekuilibër.
Paketa e re amerikane tregon se përplasja me Iranin po zhvillohet njëkohësisht në disa fronte: inteligjencë, ekonomi, sanksione dhe kërcënim ushtarak.
Mbetet për t’u parë nëse ky presion do të prodhojë më shumë transparencë për programin bërthamor iranian apo vetëm një fazë tjetër përshkallëzimi në një konflikt që deri tani ka lëvizur mes retorikës së forcës dhe negociatave të brishta.