Studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut po paralajmërojnë sërish protesta, duke i kërkuar qeverisë së Hristjan Mickoskit një përgjigje të qartë për zhvillimin e plotë të provimit të jurisprudencës në gjuhën shqipe. Pas muajsh pritjeje, reagimi i tyre vjen në një moment kur institucionet kanë zgjedhur ta çojnë çështjen për opinion në Komisionin e Venecias, një lëvizje që studentët e shohin si shtyrje të zgjidhjes.
Kërkesa mbetet e njëjtë: i gjithë provimi në shqip
Në qendër të kundërshtimit është mënyra si parashikohet të zhvillohet provimi i jurisprudencës. Sipas modelit të dërguar nga qeveria në Komisionin e Venecias, pjesa teorike me shkrim mund të jepet në shqip, maqedonisht, anglisht dhe turqisht, ndërsa pjesa praktike mbetet vetëm në maqedonisht.
Pikërisht kjo pikë ka nxitur reagimin e studentëve shqiptarë, të cilët kërkojnë që edhe pjesa praktike, me gojë, të zhvillohet në shqip. Ata argumentojnë se nuk ka logjikë që studentët të përfundojnë studimet universitare në një gjuhë dhe më pas të detyrohen të testohen profesionalisht në një tjetër.
Dyshime se çështja po zvarritet politikisht
Dërgimi i çështjes në Komisionin e Venecias nuk është pritur si hap zgjidhës nga studentët. Përkundrazi, ata e kundërshtojnë këtë rrugë, duke e konsideruar një manovër politike që vjen pas nëntë muajsh pritjeje pa zgjidhje konkrete.
Në thelb të kritikës së tyre është ideja se qeveria po fiton kohë, ndërsa kërkesa për përdorimin e shqipes në këtë proces, sipas tyre, nuk ka nevojë për interpretime të reja apo shmangie procedurale.
Studentët i referohen Kushtetutës dhe ligjit për gjuhët
Sipas qëndrimit të studentëve, përdorimi zyrtar i gjuhës shqipe është i rregulluar tashmë nga Kushtetuta dhe Ligji për Përdorimin e Gjuhëve në Maqedoninë e Veriut. Për këtë arsye, ata kundërshtojnë idenë se nevojitet një opinion shtesë për një të drejtë që, sipas interpretimit të tyre, është e parashikuar në kuadrin ligjor ekzistues.
Kërkesa e tyre mbetet e drejtpërdrejtë: që të dyja pjesët e provimit, si ajo me shkrim ashtu edhe ajo praktike, të mund të zhvillohen në gjuhën shqipe.
Para protestës, një kërkesë e fundit për përgjigje të qartë
Para rikthimit në protestë, studentët kanë kërkuar edhe një takim të fundit me institucionet. Synimi i tyre është të marrin një përgjigje konkrete se kur dhe si do të mundësohet zhvillimi i plotë i provimit në shqip.
Paralajmërimi i tyre e vendos sërish qeverinë përballë një testi politik dhe institucional: nëse do të japë një zgjidhje të qartë, apo do ta mbajë çështjen në pritje përmes procedurave që studentët i shohin si zvarritëse.
Debati për provimin e jurisprudencës po kthehet kështu në një përplasje më të gjerë për zbatimin real të të drejtave gjuhësore, përtej formulimeve zyrtare dhe procedurave institucionale.
Nëse nuk vjen një përgjigje e prerë nga autoritetet, studentët kanë lënë të kuptohet se rruga e protestës mbetet opsioni i tyre i radhës.