Një nga hetimet më të mëdha kundër korrupsionit në Ukrainë që prej fillimit të luftës ka përfshirë figura të nivelit të lartë pranë presidentit Volodymyr Zelensky, duke tronditur strukturat e pushtetit në Kiev. Operacioni i koduar “Midas”, i zhvilluar nga Byroja Kombëtare Kundër Korrupsionit (NABU) dhe Prokuroria Speciale Kundër Korrupsionit (SAPO), ka zbuluar një rrjet të gjerë ryshfetesh në sektorët e energjinë dhe mbrojtjes, që ka funksionuar për vite me radhë përmes tenderëve publikë.
Sipas burimeve të hetimit, rrjeti përfshin ish-zyrtarë të lartë, biznesmenë dhe drejtues të kompanive shtetërore, të cilët dyshohen për pastrim parash, shpërdorim fondesh dhe pasurim të paligjshëm. Në qendër të akuzave ndodhen ministri aktual i Drejtësisë Herman Halushchenko, i cili më parë ka drejtuar Ministrinë e Energjisë, dhe biznesmeni Timur Mindich, bashkëpronar i studios së njohur “Kvartal 95” — kompania që e solli Zelenskyn në skenën publike përpara hyrjes së tij në politikë.
Hetuesit kanë zhvilluar mbi 70 kontrolle në banesa dhe institucione, përfshirë edhe zyrat e Energoatom, që administron termocentralet bërthamore të vendit. Janë sekuestruar dokumente dhe pajisje elektronike që lidhen me tenderë energjetikë të përmasave miliardëshe. Ndërkohë, Mindich dyshohet se është larguar nga Ukraina dhe mund të ndodhet në Austri.
Sipas raportimeve, kompanitë private që kontraktoheshin për furnizime energjetike e ushtarake paguanin deri në 15% të vlerës së kontratës si ryshfet për të fituar tenderët. Ky sistem, i ndërmjetësuar nga ish-zyrtarë të Energoatom-it, besohet se ka funksionuar në mënyrë të vazhdueshme, me lidhje të drejtpërdrejta tek rrethet politike më të larta.
Për Zelenskyn, kjo çështje përbën një goditje të rëndë politike, pasi imazhi i tij ndërkombëtar është ndërtuar mbi luftën kundër korrupsionit. Skandali përfshin jo vetëm zyrtarë aktualë, por edhe bashkëpunëtorë të hershëm të tij nga periudha e karrierës në televizion dhe humor. Lidhjet e Mindich me oligarkun Ihor Kolomoisky, tashmë nën hetim për mashtrim financiar, i japin hetimit një dimension të ri që prek edhe financimin e fushatës presidenciale së Zelenskyt.
Në Kiev, komentatorët e quajnë këtë si “valën e dytë të korrupsionit” që sfidon reformat institucionale të vendit. Edhe pse presidenti ka urdhëruar “bashkëpunim të plotë me drejtësinë”, opozita ka kërkuar hetim parlamentar për të verifikuar ndërhyrjet e mundshme të zyrtarëve afër presidencës në tenderët e energjisë gjatë viteve 2022–2024.
Operacioni “Midas” po shihet si një test kritik për imazhin ndërkombëtar të Ukrainës, në një kohë kur vendi kërkon fonde të reja nga BE dhe SHBA. Për shumë vëzhgues perëndimorë, korrupsioni mbetet kërcënimi më i madh i brendshëm, që mund të minojë projektin reformues dhe rrugën drejt integrimit evropian.
Çfarë është operacioni “Midas”?
Një hetim i gjerë anti-korrupsion që ka zbuluar ryshfete dhe pasurim të paligjshëm në sektorët e energjisë dhe mbrojtjes në Ukrainë.
Kush janë të përfshirët kryesorë?
Ministri Herman Halushchenko, biznesmeni Timur Mindich dhe zyrtarë të lartë të Energoatom-it, me lidhje të dyshuara në rrethin e presidentit Zelensky.
Çfarë shkeljesh janë zbuluar?
Kontrata publike me ryshfete deri në 15% të vlerës, tenderë të manipuluar dhe transfertë fondesh përmes kompanive private.
Pse ka rëndësi ky hetim?
Sepse prek imazhin e Ukrainës si vend që përpiqet të luftojë korrupsionin, në një moment kur kërkon ndihmë dhe besueshmëri nga aleatët perëndimorë.