Një analizë e publikuar nga POLITICO po ngre pikëpyetje serioze mbi gatishmërinë reale të NATO-s, nëse përshkallëzimi me Rusinë do të kalonte nga paralajmërimet në veprim ushtarak. Sipas raportit, lufta SHBA-Izrael në Iran nuk e përfshiu drejtpërdrejt aleancën, por ekspozoi boshllëqe që mund t’i kushtojnë shtrenjtë Europës në rast të një krize të hapur me Moskën.
Paralajmërimi: dritarja e rrezikut mund të hapet deri në vitin 2029
Sipas raportit, zyrtarë ushtarakë evropianë kanë paralajmëruar se Moska mund të jetë në pozicion për të sulmuar një shtet anëtar të NATO-s deri në vitin 2029. Ky vlerësim, edhe pse mbetet paralajmërim dhe jo fakt i konsumuar, po përdoret për të shtuar presionin mbi aleancën që të rrisë gatishmërinë luftarake dhe kohezionin politik.
Gjenerali francez Dominique Tardif citohet të ketë thënë se lufta në Ukrainë dhe ajo në Lindjen e Mesme nuk duhen parë si fenomene të ndara, pasi të dyja ofrojnë mësime për luftërat e së nesërmes dhe për mënyrën si duhet ndërtuar kapaciteti ushtarak i aleancës.
Municionet dhe mbrojtja ajrore, hallka që raporti i quan më të brishta
Një nga dobësitë më të qarta, sipas analizës, lidhet me rezervat e municioneve. SHBA-të, sipas raportit, përdorën rreth gjysmën e inventarit të tyre të raketave kritike Patriot gjatë konfliktit, ndërsa zyrtarë francezë kanë paralajmëruar se rezervat e raketave Aster dhe Mica po afroheshin drejt shterimit që në javët e para.
Ekspertë të cituar në raport argumentojnë se një ritëm i lartë sulmesh me dronë, si ai që i atribuohet Rusisë, mund t’i lërë aleatët pa raketa të mbrojtjes ajrore me vlerë të lartë brenda pak javësh. Për këtë arsye, sipas tyre, NATO duhet të mendojë për interceptorë më të lirë dhe për masa mbrojtëse pasive, përfshirë strehime të fortifikuara për avionët.
Varësia nga SHBA dhe dobësitë në det po shtojnë shqetësimet
Raporti nënvizon edhe një problem më të gjerë strategjik: nëse SHBA vazhdon ta spostojë fokusin drejt Indo-Paqësorit, Evropa mund të përballet me mungesë asetesh kyçe. Një diplomat i lartë i NATO-s, i cituar nga POLITICO, ka paralajmëruar se aleanca ka shumë pak kapacitete të tilla dhe se kjo mund ta vendosë në disavantazh serioz në rast lufte.
Po ashtu, sipas raportit, lufta ka nxjerrë në pah investimet e pamjaftueshme në flotat detare të NATO-s. Si shembull përmendet Mbretëria e Bashkuar, e cila hasi vështirësi edhe në një vendosje të kufizuar drejt Mesdheut. Në të njëjtën linjë, zyrtarë britanikë dhe kanadezë kanë pranuar publikisht probleme me gatishmërinë operacionale të flotave të tyre.
Përçarjet politike brenda aleancës mbeten një rrezik më vete
Përtej mungesave ushtarake, raporti vë theksin edhe te çarjet politike brenda NATO-s. Sipas dy diplomatëve të cituar, lufta me Iranin ka thelluar tensionet mes SHBA-së dhe Evropës, ndërsa presidenti amerikan Donald Trump ka vijuar kritikat ndaj aleancës.
Sipas ish-zyrtarit të NATO-s Ed Arnold, rreziku nuk është vetëm te arsenali, por edhe te gatishmëria politike e Uashingtonit për t’u përfshirë plotësisht nëse Moska do të ndërmerrte një agresion të drejtpërdrejtë. Në këtë pikë, raporti sugjeron se pasiguria politike mund të jetë po aq problematike sa boshllëqet teknike në mbrojtje.
Ukraina po shihet si burim përvoje që NATO po përpiqet ta përthithë
Në material theksohet edhe roli në rritje i Ukrainës si burim përvoje praktike, sidomos në luftën kundër dronëve. Brenda pak ditësh nga nisja e luftës në Iran, sipas raportit, Kievi dërgoi ekspertë të dronëve në Lindjen e Mesme për të ndihmuar vendet e rajonit.
NATO, ndërkohë, thuhet se ka zgjeruar lidhjet institucionale me Ukrainën përmes qendrave të përbashkëta, vizitave ushtarake dhe një programi industrial të quajtur UNITE-Brave NATO. Sipas ekspertëve të cituar, aleanca duhet të ndërtojë një brez asetesh kundër dronëve pranë kufirit me Rusinë, si vijë e parë mbrojtëse.
Në thelb, analiza nuk thotë se një sulm rus është i pashmangshëm, por se aleanca po përballet me dobësi që deri tani janë mbuluar nga retorika e unitetit. Dhe pikërisht këtu qëndron thelbi i alarmit: jo vetëm te rreziku nga Moska, por te fakti që NATO mund të mos jetë aq e gatshme sa pretendon.
Për momentin, bëhet fjalë për paralajmërime, vlerësime dhe skenarë të ekspertëve. Por mes mungesave në municione, varësisë nga SHBA dhe përçarjeve politike, sinjali që del nga raporti është i qartë: aleanca ka ende shumë për të provuar përpara se të bindë se mund të përballojë një krizë të madhe në krahun lindor.