Donald Trump po i afrohet një kufiri që nuk varet vetëm nga retorika presidenciale apo nga kontrolli mbi ushtrinë. Sipas kuadrit ligjor amerikan, operacioni ushtarak ndaj Iranit nuk mund të zgjatet pafund pa pëlqimin e Kongresit, dhe afati 60-ditor i përmendur në materialet zyrtare skadon më 1 maj. Kjo e shtyn përballjen nga fusha ushtarake te ajo institucionale, aty ku Shtëpia e Bardhë nuk e ka fjalën e fundit pa kosto politike.
Afati 60-ditor vendos Trump nën presion
Sipas versionit të përshkruar në materialin burimor, Trump e njoftoi Kongresin brenda 48 orëve për nisjen e operacionit ushtarak më 2 mars, siç kërkohet nga rregullat amerikane për kompetencat e luftës. Por tani po afron testi më i vështirë: operacioni pa miratim të Kongresit mund të zgjasë vetëm 60 ditë.
paragraphs_2_ignored
Nëse deri në skadimin e këtij afati nuk ka një zgjidhje të negociuar mes Uashingtonit dhe Teheranit, presidenti amerikan duhet të kërkojë një bazë të re legjitimuese për vijimin e operacionit. Kjo e vendos administratën përballë një kufiri që nuk zgjidhet me dekret, edhe pse Trump, sipas materialit, ka ndjekur shpesh rrugën e anashkalimit të parlamentit në mandatin e tij të dytë.
Çfarë parashikon Rezoluta e Fuqive të Luftës
Ndarja e kompetencave mes Presidentit dhe Kongresit në rast lufte rregullohet nga e ashtuquajtura Rezolutë e Fuqive të Luftës, një ligj i vitit 1973 që hyri në fuqi pavarësisht vetos së presidentit të atëhershëm Richard Nixon. Ligji konsiderohet si një reagim institucional pas përvojës së Luftës së Vietnamit.
Në thelb, Kushtetuta amerikane i njeh Presidentit rolin e komandantit suprem të forcave të armatosura, por vetëm Kongresi mund të shpallë luftë. Meqë në praktikën moderne deklaratat formale të luftës janë bërë të rralla, kjo rezolutë synon t’i japë Kongresit një rol real edhe në konfliktet që zhvillohen pa një shpallje klasike lufte.
Skenari i shtyrjes me 30 ditë dhe interpretimet ligjore
Sipas materialit, ligji i jep Presidentit mundësinë që ta zgjasë edhe me 30 ditë periudhën fillestare, kryesisht për të mundësuar një tërheqje të rregullt të trupave. Stormy-Annika Mildner e Aspen Institute Deutschland e konsideron këtë si skenarin më të mundshëm, me argumentin se administrata mund ta paraqesë si kohë shtesë për të mbyllur konfliktin nëse ka shenja armëpushimi apo uljeje të tensioneve.
Por edhe ky opsion mbetet i kontestueshëm nëse situata përshkallëzohet më tej, për shembull në Ngushticën e Hormuzit, ose nëse armëpushimi aktual, i përmendur në material pa një afat të qartë kohor, shkelet në mënyrë serioze. Në një rast të tillë, edhe thirrja te 30 ditët shtesë do të bëhej politikisht dhe ligjërisht më e vështirë për t’u mbrojtur.
Një tjetër rrugë, sipas New York Times, do të ishte që Trump të argumentonte se kufiri 60-ditor nuk zbatohet në këtë rast konkret. Në material sillet edhe precedenti i Barack Obama-s në vitin 2011 për sulmet ajrore në Libi, kur u argumentua se ato nuk përbënin operacione të vazhdueshme luftarake në terren.
Kongresi ka votuar pesë herë, por pa e ndalur operacionin
Që nga fillimi i marsit, sipas materialit burimor, në të dyja dhomat e Kongresit janë zhvilluar pesë votime mbi rezoluta që synonin t’i vështirësonin manovrën Trump-it përballë Iranit. Të gjitha kanë dështuar për shkak të shumicës republikane, megjithëse në disa raste me diferenca jo të thella.
Kjo tregon kufijtë realë të kundërpeshës institucionale kur Presidenti kontrollon kampin e tij politik. Sipas vlerësimeve të cituara në material, një mjet real për t’i dhënë fund luftës do të ishte ndërprerja e fondeve, por ky mbetet një opsion politikisht i vështirë, për shkak të peshës që ushtria ka në jetën publike amerikane dhe kostos që do të kishte një vendim i tillë për ligjvënësit.
Presioni elektoral po shton llogaritë politike
Sipas New York Times, disa republikanë kanë lënë të kuptohet se pas skadimit të afatit 60-ditor mund të rishqyrtojnë qëndrimet e tyre. Në material përmendet edhe senatori republikan John Curtis, i cili ka deklaruar se nuk do të mbështesë veprime ushtarake përtej këtij kufiri pa miratimin e Kongresit.
Megjithatë, vlerësimi i ekspertëve të cituar është se një autorizim i qartë nga Kongresi mbetet pak i mundshëm. Për shumë republikanë, është më e lehtë të votojnë kundër një rezolute që ndal luftën sesa të marrin përsipër përgjegjësi të drejtpërdrejtë për vazhdimin e saj, sidomos në prag të zgjedhjeve të mesit të mandatit.
Në këtë klimë, llogaria politike bëhet edhe më e ndërlikuar nga kostoja e jetesës dhe rritja e çmimeve të karburantit, që materiali i lidh me luftën ndaj Iranit. Sipas të njëjtit burim, presioni ndaj Trump është i lartë që të prodhojë një dalje nga kriza përpara zgjedhjeve, në mënyrë që të kufizojë dëmin politik dhe elektoral.
Përtej retorikës së forcës, përplasja reale duket se po zhvendoset te kufijtë që i vendos ligji amerikan pushtetit presidencial. Nëse nuk ka marrëveshje ose një manovër të re ligjore, afati i 1 majit mund të kthehet në provën më serioze për mënyrën si Trump e ka menaxhuar konfliktin me Iranin.
Deri atëherë, pyetja nuk është vetëm nëse Presidenti mund ta vazhdojë luftën, por sa larg mund të shtyjë institucionet amerikane pa marrë koston e plotë politike dhe kushtetuese të këtij vendimi.