Administrata amerikane po shqyrton një tjetër hap të rrezikshëm në përballjen me Iranin. Sipas raportimeve të Bloomberg, Presidenti Donald Trump po vlerëson përdorimin për herë të parë të raketave hipersonike “Dark Eagle”, ndërsa Uashingtoni diskuton skenarë të rinj ushtarakë në rajon. Deri tani, sipas të njëjtave raportime, nuk ka një vendim përfundimtar.
Çfarë është “Dark Eagle” dhe pse po përmendet tani
Sistemi “Dark Eagle”, i njohur edhe si Arma Hipersonike me Rreze të Gjatë (LRHW), konsiderohet një nga projektet më të avancuara të arsenalit amerikan. Sipas të dhënave të bëra publike, ai mund të lëvizë me më shumë se pesë herë shpejtësinë e zërit dhe të godasë objektiva deri në rreth 2,000 milje larg.
Në praktikë, kjo do t’i jepte SHBA-së mundësinë të synojë lëshues raketash iranianë që aktualisht mbeten jashtë rrezes së sistemeve ekzistuese. Vetë fakti që kjo armë po futet në diskutim tregon se Uashingtoni po shqyrton një shkallë tjetër përshkallëzimi, jo thjesht presion diplomatik.
Një armë e kushtueshme, ende jo plotësisht gati
Megjithatë, versioni zyrtar për fuqinë e sistemit përplaset me një problem të madh: “Dark Eagle” nuk është ende plotësisht operacional. Edhe pse kërkesa për të është paraqitur nga Komanda Qendrore e SHBA-së, programi ka pësuar vonesa të konsiderueshme për shkak të sfidave teknike, testimeve problematike dhe vështirësive në zinxhirin e furnizimit.
Sipas Zyrës së Përgjegjësisë së Qeverisë së SHBA-së, çdo bateri e këtij sistemi mund të kushtojë rreth 2.7 miliardë dollarë. Kjo e bën debatin jo vetëm ushtarak, por edhe politik e financiar, sidomos kur bëhet fjalë për përdorimin e një arme që ende nuk konsiderohet tërësisht e konsoliduar në terren.
Hormuzi në qendër të llogarive ushtarake
Paralelisht me këto diskutime, Pentagoni po harton plane të reja kundër Iranit, me synimin, sipas raportimeve, për të dobësuar kontrollin e Teheranit mbi Ngushticën e Hormuzit dhe për ta shtyrë sërish në negociata. Axios ka raportuar gjithashtu se SHBA po shqyrton edhe opsionin e një kontrolli të pjesshëm të ngushticës për ta mbajtur të hapur për transportin detar, një skenar që mund të përfshijë edhe trupa tokësore.
Kjo e bën situatën veçanërisht të ndjeshme, pasi Hormuzi mbetet një nyje kritike për ekonominë botërore: rreth 20% e furnizimit global me naftë dhe gaz kalon përmes kësaj rruge. Çdo lëvizje ushtarake atje ka pasoja që shkojnë shumë përtej rajonit.
Armëpushim formal, përgatitje reale për përplasje
Edhe pse një armëpushim është në fuqi që nga prilli, në terren sinjalet nuk flasin për qetësim të qëndrueshëm. Sipas materialit burimor, të dyja palët kanë vazhduar përgatitjet ushtarake, ndërsa analistja e sigurisë Becca Wasser ka paralajmëruar se raundet e ardhshme të përplasjeve mund të jenë edhe më vdekjeprurëse.
Nga ana tjetër, Irani ka paralajmëruar se do të përgjigjet me “goditje të gjata dhe të dhimbshme” nëse SHBA rinis sulmet. Në të njëjtën kohë, OKB ka ngritur alarmin për pasojat globale të krizës, duke përfshirë rritje të inflacionit, varfërisë dhe pasigurisë në tregjet energjetike.
Përplasja e jashtme shoqërohet me debat të brendshëm në SHBA
Përveç dimensionit ushtarak, çështja ka hapur edhe një debat të fortë institucional në SHBA. Trump përballet me presion që të respektojë afatet e Rezolutës së Pushteteve të Luftës, e cila kërkon autorizim nga Kongresi për vijimin e operacioneve ushtarake pas 60 ditësh.
Administrata, sipas versionit të saj, argumenton se armëpushimi i prillit e ka ndërprerë numërimin e këtij afati. Demokratët e kundërshtojnë këtë interpretim, ndërsa përpjekjet për ta detyruar Shtëpinë e Bardhë të kërkojë miratim nga Kongresi janë bllokuar nga republikanët në Senat.
Nëse “Dark Eagle” kalon nga tavolina e planifikimit në përdorim real, kjo do të shënonte jo vetëm debutimin operacional të një arme hipersonike amerikane, por edhe një shkallëzim të ri në krizën me Iranin.
Për momentin, sipas raportimeve ndërkombëtare, vendimi nuk është marrë. Por vetë fakti që ky opsion po shqyrtohet tregon sa e brishtë mbetet situata në Lindjen e Mesme dhe sa i lartë është rreziku që përplasja të dalë edhe më tej jashtë kontrollit.