Pas tetë javësh armëpushim, marrëdhëniet mes SHBA-së dhe Iranit mbeten larg qetësimit. Në vend të një marrëveshjeje të qartë, po dominojnë kërcënimet publike, akuzat për sulme të reja dhe një proces negociator që, sipas analizës së BBC, ka hyrë në ngërç.
Trump sinjalizon se marrëveshja nuk e bind ende Uashingtonin
Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi të mërkurën se nuk është i kënaqur me kushtet e marrëveshjes që po negociohet me Teheranin. Sipas versionit të bërë publik nga Uashingtoni, Irani duhet të bëjë lëshime nëse do të shmangë rikthimin e konfliktit ushtarak.
Ky pozicion tregon se, pavarësisht armëpushimit, diplomacia mbetet e kushtëzuar nga presioni ushtarak dhe retorika e forcës, jo nga ndonjë afrim i qëndrueshëm mes palëve.
Akuza për sulme të reja dhe kundërpërgjigje me raketa
Tensionet u rritën sërish këtë javë pasi Irani akuzoi SHBA-në për sulme të reja, përfshirë një operacion në qytetin portual Bandar Abbas. Teherani paralajmëroi se, sipas tij, “agresioni nuk do të mbetet pa përgjigje”.
Nga ana tjetër, Garda Revolucionare Islamike njoftoi se kishte shënjestruar një bazë ajrore amerikane. Më pas, Komanda Qendrore Amerikane konfirmoi se një raketë balistike iraniane ishte interceptuar mbi Kuvajt. Zhvillimet tregojnë se armëpushimi po mbahet në një terren të paqëndrueshëm, ku mjafton një incident për ta kthyer krizën në përshkallëzim.
Drafti me 14 pika u publikua në Teheran, por Shtëpia e Bardhë e quajti trillim
Në sfond po vazhdojnë negociatat diplomatike, të ndërmjetësuara kryesisht nga Pakistani dhe Omani. Media shtetërore iraniane publikoi detaje të një drafti jozyrtar me 14 pika, ku përfshihen kërkesa për heqjen e bllokadës detare ndaj porteve iraniane, tërheqjen e forcave amerikane nga rajoni dhe kontroll të trafikut detar në Ngushticën e Hormuzit nga Irani dhe Omani.
Shtëpia e Bardhë e hodhi poshtë dokumentin, duke e cilësuar “trillim të plotë”. Edhe ky episod e bën më të paqartë se çfarë po negociohet realisht dhe sa nga materialet që qarkullojnë publikisht janë pjesë e procesit apo thjesht presion politik dhe propagandë nga palët.
Sanksione të reja dhe mosmarrëveshje që mbajnë rajonin në ankth
Në të njëjtën kohë, Departamenti Amerikan i Thesarit vendosi sanksione ndaj “Autoritetit të Ngushticës së Gjirit Persik”, një strukturë e krijuar nga Teherani për të menaxhuar trafikun në Ngushticën e Hormuzit. Kjo tregon se, edhe kur flitet për negociata, presioni ekonomik vijon paralelisht.
Sipas analizës së BBC, të dyja palët duket se po shmangin një luftë të re të plotë, ndryshe nga pesë javët intensive të konfliktit kur SHBA-ja dhe Izraeli kryen mijëra sulme ajrore ndaj objektivave iraniane, ndërsa Teherani reagoi me raketa dhe dronë ndaj bazave amerikane dhe Izraelit.
Megjithatë, përplasjet mbi programin bërthamor iranian, sanksionet ekonomike dhe kontrollin strategjik të Gjirit mbeten të hapura. Kjo do të thotë se paqja, nëse mund të quhet e tillë, mbetet më shumë pauzë e armatosur sesa zgjidhje politike.
Për momentin, sinjalet nga terreni dhe nga deklaratat publike nuk flasin për normalizim të afërt. Ato tregojnë më shumë një ekuilibër të brishtë, ku negociatat vazhdojnë nën hijen e raketave, sanksioneve dhe mosbesimit të thellë.
Në këtë klimë, çdo pretendim për afrimin e paqes duhet parë me kujdes: deri tani, faktet tregojnë se ngërçi diplomatik është po aq real sa rreziku i një rikthimi në luftë.