Miratimi i një udhëzuesi të praktikës klinike për trajtimin hormonal të personave transgjinorë nga Ministria e Shëndetësisë ka sjellë reagimin e Këshillit Ndërfetar të Shqipërisë, i cili kërkon transparencë të plotë mbi mënyrën si është marrë vendimi dhe mbi bazën shkencore e ligjore që e mbështet atë.
Reagimi pas miratimit të udhëzuesit
Sipas deklaratës së Këshillit Ndërfetar, shqetësimi lidhet jo vetëm me përmbajtjen e udhëzuesit, por edhe me procedurën e ndjekur për miratimin e tij nga Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale.
Këshilli i referohet Urdhrit nr. 304, datë 28.04.2026, përmes të cilit është miratuar udhëzuesi “Për trajtimin hormonal të personave transgjinorë”, dhe kërkon që një çështje me ndikim shoqëror, etik dhe mjekësor të mos kalojë pa konsultim të gjerë profesional dhe debat publik të informuar.
Çfarë sqarimesh kërkohen nga institucionet
Në deklaratë, Këshilli Ndërfetar i kërkon institucioneve përgjegjëse të bëjnë publike bazën shkencore dhe mjekësore mbi të cilën është hartuar udhëzuesi, si edhe arsyetimin që, sipas tij, ka çuar në miratimin me procedurë të përshpejtuar.
Po ashtu kërkohet të bëhet publike baza juridike dhe kompetencat ligjore mbi të cilat është mbështetur ky vendim. Në thelb, reagimi vë në pikëpyetje nëse ka pasur standarde të qarta shkencore, procedura transparente dhe një kornizë të mjaftueshme ligjore për një ndërhyrje që, sipas deklaratës, mund të ketë pasoja afatgjata fizike, psikologjike dhe sociale.
Pikëpyetjet për përfshirjen e të miturve
Një nga pikat më të ndjeshme të ngritura nga Këshilli Ndërfetar lidhet me përfshirjen e të miturve në këtë rregullim. Sipas deklaratës, institucionet duhet të sqarojnë kriteret dhe arsyetimin mjekësor, etik dhe juridik që kanë çuar në këtë përcaktim.
Kërkesa për sqarim publik vjen në një moment kur vetë procedura e miratimit, sipas Këshillit, nuk është shoqëruar me nivelin e nevojshëm të transparencës për një temë kaq të debatueshme.
Debati për kuadrin ligjor dhe autorizimin e personelit mjekësor
Këshilli Ndërfetar ngre gjithashtu dyshime mbi kuadrin ligjor që autorizon personelin mjekësor të aplikojë trajtime hormonale për personat transgjinorë.
Sipas versionit të paraqitur në deklaratë, legjislacioni shqiptar aktual nuk parashikon një rregullim të posaçëm dhe të detajuar për statusin juridik, kriteret klinike, procedurat mjekësore dhe standardet e trajtimit për këtë kategori. Për këtë arsye, Këshilli kërkon një debat më të gjerë kombëtar dhe konsultim multidisiplinar me ekspertë të mjekësisë, bioetikës, psikologjisë, të drejtës dhe përfaqësues të shoqërisë civile.
Në fund të deklaratës, Këshilli Ndërfetar rithekson rezervat e veta ndaj ndërhyrjeve mjekësore që, sipas bindjeve dhe traditës fetare që përfaqëson, synojnë ndryshimin artificial të karakteristikave gjinore biologjike.
Deri tani, në materialin burimor nuk pasqyrohet një reagim i Ministrisë së Shëndetësisë ndaj kërkesave për transparencë dhe sqarim publik mbi kriteret, bazën shkencore dhe bazën ligjore të këtij udhëzuesi.