NATO po sinjalizon një rishikim të pranisë ushtarake në Kosovë gjatë vitit të ardhshëm, duke argumentuar se situata e sigurisë është përmirësuar. Megjithatë, sipas vetë aleancës, çdo lëvizje do të bëhet me kujdes dhe mund të zhbëhet nëse terreni prodhon sërish tensione.
Çfarë tha NATO për KFOR-in
Sipas një njoftimi të 12 qershorit, Komandanti Suprem i Forcave Aleate në Evropë, gjenerali Alexus G. Grynkewich, deklaroi se NATO do të përshtatë gradualisht forcën që mbështet misionin paqeruajtës KFOR në Kosovë.
Sipas versionit zyrtar të aleancës, ky rishikim lidhet me atë që përshkruhet si përmirësim i situatës së sigurisë dhe rritje e aftësive të strukturave vendore të sigurisë. NATO thotë se kushtet aktuale krijojnë hapësirë për të optimizuar madhësinë dhe pozicionimin e KFOR-it.
Prani më e ulët se dikur, por jo fund i misionit
KFOR-i është i pranishëm në Kosovë që nga viti 1999. Nga rreth 50 mijë trupa të dislokuara pas luftës, aktualisht në Kosovë ndodhen rreth 4.600 paqeruajtës nga vende të ndryshme.
Pavarësisht rishikimit të paralajmëruar, NATO nuk po flet për tërheqje të shpejtë apo mbyllje të misionit. Përkundrazi, thekson se ndryshimet do të jenë graduale, në përputhje me kushtet në terren, dhe mund të kthehen pas nëse shihet e nevojshme.
Pse po rihapet debati për numrin e trupave
Njoftimi i NATO-s vjen në përvjetorin e 27-të të hyrjes së trupave të saj në Kosovë. Aleanca rikujtoi se në janar kishte ndalur dislokimin e forcave rezervë në KFOR, pas gati dy vjetësh rotacioni të vazhdueshëm.
Ky ishte një hap pas shtimit të pranisë ushtarake me afro 1.000 trupa shtesë pas tensioneve të vitit 2023, përfshirë përplasjet në Zveçan. Sipas NATO-s, ai dislokim ishte më i madhi në më shumë se një dekadë.
Veriu mbetet pika më e ndjeshme
KFOR-i mbetet reaguesi i tretë i sigurisë në Kosovë, pas Policisë së Kosovës dhe EULEX-it, ndërsa ka rol edhe përgjatë kufirit me Serbinë dhe në veri të vendit.
Në këtë kontekst mbetet në fuqi edhe zotimi i vitit 2013, sipas të cilit Kosova nuk mund të dërgojë Forcën e Sigurisë së Kosovës në veri pa pëlqimin paraprak të KFOR-it. Ky kufizim vazhdon të peshojë në arkitekturën reale të sigurisë, pavarësisht ndryshimeve të mëvonshme në mandatin e FSK-së.
Mesazh politik për rajonin
NATO deklaroi gjithashtu se vazhdon të mbështesë dialogun për normalizimin e marrëdhënieve mes Kosovës dhe Serbisë nën ndërmjetësimin e Bashkimit Evropian.
Sipas aleancës, një zgjidhje që respekton të drejtat e të gjitha komuniteteve mbetet kyçe për sigurinë afatgjatë në Kosovë dhe për stabilitetin rajonal. Gjenerali Grynkewich shtoi se Ballkani Perëndimor mbetet rajon me rëndësi strategjike dhe se NATO, sipas tij, nuk do të lejojë krijimin e një vakumi sigurie.
Mesazhi i NATO-s është i dyfishtë: nga njëra anë flet për përmirësim të situatës, nga ana tjetër lë të qartë se prania në Kosovë mbetet e kushtëzuar nga zhvillimet në terren.
Kjo do të thotë se rishikimi i trupave të KFOR-it nuk është një sinjal normalizimi të pakthyeshëm, por një lëvizje e kujdesshme që varet nga një rajon ku stabiliteti vazhdon të testohet shpesh.