Zëvendëspresidenti amerikan JD Vance deklaroi në Zvicër se Irani ka pranuar rikthimin e inspektorëve të Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë Atomike, duke e paraqitur këtë si një hap të rëndësishëm drejt një marrëveshjeje më të gjerë. Por ndërsa Uashingtoni flet për “përparim të madh”, nga pala iraniane kanë ardhur sinjale më të rezervuara, çka lë ende mjegull mbi atë që është rënë realisht dakord.
Uashingtoni flet për përparim të madh
Sipas deklarimeve të JD Vance para gazetarëve, bisedimet e zhvilluara në Zvicër kanë prodhuar rezultate që administrata amerikane i konsideron domethënëse. Ai tha se shpresa e palës amerikane mbetet arritja e një marrëveshjeje përfundimtare dhe e një zgjidhjeje të përhershme.
Në versionin e paraqitur nga Vance, elementi më i rëndësishëm i këtij raundi është pranimi nga Irani i rikthimit të ekspertëve të IAEA-së në territorin e tij. Për Uashingtonin, ky është një sinjal që procesi mund të lëvizë nga deklaratat politike drejt verifikimit në terren.
Inspektorët e IAEA-së në qendër të diskutimit
Vance e cilësoi rikthimin e inspektorëve si arritjen që i ka entuziazmuar më shumë amerikanët. Sipas tij, ky është hapi i parë drejt asaj që ai e përshkroi si çarmatosje të përhershme bërthamore, ose të paktën një lëvizje të rëndësishme drejt mbylljes përfundimtare të një programi të armëve bërthamore në Iran.
Megjithatë, përtej tonit optimist të zëvendëspresidentit amerikan, mbetet e paqartë se çfarë mekanizmash konkretë janë diskutuar, çfarë afatesh janë vendosur dhe nëse ekziston tashmë një kornizë e dakordësuar për zbatimin e kësaj pike.
Teherani jep një version më të ftohtë
Entuziazmi amerikan nuk është pasqyruar njësoj nga pala iraniane. Sipas zëdhënësit të Ministrisë së Jashtme të Iranit, Esmaeil Baqaei, gjatë takimeve në Zvicër ka pasur vetëm një “diskutim të shkurtër” me Shtetet e Bashkuara për programin bërthamor.
Po sipas të njëjtit qëndrim zyrtar nga Teherani, negociatat për këtë çështje ende nuk kanë nisur. Ky mospërputhje mes dy versioneve sugjeron se pala amerikane mund të jetë duke e paraqitur raundin si më të avancuar sesa e pranon publikisht Irani.
'Kemi hedhur themelet', por jo marrëveshjen
Vance tha se do të kthehet në Shtetet e Bashkuara dhe la të kuptohet se procesi është ende në fazë fillestare. Ai pranoi se nuk bëhet fjalë për një marrëveshje të mbyllur, por për krijimin e bazës së saj.
Me formulimin se “nuk e kemi ndërtuar shtëpinë, por kemi realizuar themele të forta”, numri dy i administratës amerikane sinjalizoi se raundi aktual ka më shumë vlerë politike dhe procedurale sesa rezultat final. Në këtë fazë, pretendimi për përparim mbetet i lidhur me deklaratat zyrtare, jo me një tekst marrëveshjeje të bërë publik.
Për momentin, ajo që dihet vjen kryesisht nga interpretimi amerikan i takimit në Zvicër, ndërsa pala iraniane po mban një ton dukshëm më të kujdesshëm.
Në mungesë të një dokumenti publik ose të detajeve të verifikueshme mbi fondet e ngrira dhe hapat e ardhshëm, bisedimet mbeten në terrenin e sinjaleve politike më shumë sesa të një marrëveshjeje të konsoliduar.