Zgjerimi i Botërorit u paraqit si një hap drejt përfaqësimit më të gjerë, por bilanci i deritanishëm nuk tregon ndonjë përmbysje reale të raporteve të forcës. Sipas të dhënave nga turneu, Evropa dhe Amerika e Jugut mbeten blloqet që vendosin tonin, ndërsa kontinente që fituan më shumë hapësirë në letër nuk arritën ta kthenin atë në peshë sportive.
Kuotat u shtuan, rendi mbeti pothuajse i njëjtë
Kualifikueset përfunduan me 16 vende për Evropën, shtatë për Amerikën e Jugut dhe dy për Afrikën, në një formulë të re që synonte, sipas logjikës së zgjerimit, t’u jepte më shumë hapësirë kontinenteve të tjera.
Por ajo që prodhoi fusha ishte më pak “revolucionare” sesa u paraqit. Në fazën me eliminim direkt, shtatë skuadra evropiane, katër amerikanojugore dhe dy afrikane kaluan më tej, duke ruajtur në thelb dominimin tradicional të futbollit botëror.
Azia fitoi vende në tavolinë, por jo ndikim në turne
Rasti më i fortë i mospërputhjes mes kuotave dhe rezultateve është Azia. Kontinenti përfitoi deri në nëntë vende kualifikuese, një rritje e ndjeshme krahasuar me edicionet e mëparshme, por pa arritur të dërgojë asnjë skuadër në fazën vendimtare.
Kjo e vë në pikëpyetje logjikën e shpërndarjes së vendeve nëse FIFA synon ta mbajë të njëjtin standard edhe për vitin 2030. Sipas kësaj analize, konfirmimi i së njëjtës peshë për Azinë, pavarësisht rezultateve të dobëta, do të ishte vështirë të justifikohej vetëm me argumentin e “ekuilibrit” mes kontinenteve.
Debati për FIFA-n: përfaqësim gjeopolitik apo meritë sportive?
Në thelb, zgjerimi i kuotave për Azinë, Afrikën dhe CONCACAF nuk duket se ka ndryshuar realitetin sportiv që shihet prej dekadash. Evropa dhe Amerika e Jugut vijojnë të prodhojnë pjesën dërrmuese të skuadrave që mbijetojnë në fazat vendimtare.
Kjo pritet të ushqejë edhe më shumë debatin për formulën e ardhshme të FIFA-s: a duhet të mbizotërojë kriteri i meritës sportive, apo kuotat do të vazhdojnë të shpërndahen edhe mbi llogari gjeopolitike dhe balanca institucionale?
Për Shqipërinë, një dritare që mbetet e hapur
Në leximin shqiptar, kjo panoramë mund të ketë edhe një anë pozitive. Fakti që Evropa ruan numrin më të madh të vendeve kualifikuese, 16, plus mundësitë shtesë përmes play-off-eve ndërkontinentale, e mban të hapur garën edhe për kombëtaret që nuk bëjnë pjesë te elita tradicionale.
Sa më i lartë përfaqësimi evropian në Botëror, aq më shumë hapësirë krijohet edhe për skuadra si Shqipëria, që kërkojnë një kualifikim historik. Në këtë kuptim, zgjerimi i turneut nuk e ka rrëzuar hierarkinë globale, por mund të ketë shtuar shanset për outsider-ët brenda Evropës.
Në fund, mesazhi që del nga ky Botëror i zgjeruar është i thjeshtë: shtimi i vendeve nuk prodhoi automatikisht edhe shpërndarje të re të fuqisë sportive.
Përpara se të mbyllen kuotat për 2030-n, FIFA do të përballet me një pyetje që nuk zgjidhet me retorikë për “përfshirje”: a pasqyrojnë vendet e dhëna realitetin në fushë, apo vetëm një kompromis të radhës jashtë saj?