Pas javësh protestash dhe një kthesë të dukshme në gjuhën politike të kryeministrit Edi Rama, qeveria ka vendosur ta kalojë projektin e Zvërnecit në një filtër 90-ditor. Dokumenti strategjik i quajtur “BESA” parashikon dëgjesa dhe hapje dokumentacioni, por lë të hapur pyetjen thelbësore: a është ky një rishqyrtim real i projektit, apo thjesht një menaxhim i krizës publike?
Zvërneci, testi i parë i formulës së re të qeverisë
Sipas dokumentit strategjik të qeverisë, projekti i Zvërnecit do të jetë prova e parë e asaj që mazhoranca e quan “BESA”, një kornizë e re vendimmarrjeje për mandatin e katërt të Edi Ramës.
Në versionin zyrtar, kjo paraqitet si një metodë që synon të masë politikat, reformat dhe vendimet e qeverisë përmes një qasjeje më të hapur ndaj publikut. Por testi i parë nuk është një çështje e zakonshme administrative: bëhet fjalë për projektin që ndezi protestat dhe vuri qeverinë përballë një reagimi të fortë qytetar.
Afati 90-ditor dhe çfarë premtohet brenda tij
Plani parashikon që brenda 90 ditëve të zhvillohen dëgjesa në terren me banorë, studiues, shkencëtarë dhe grupet që kundërshtuan projektin. Në fund të këtij afati, sipas qeverisë, duhet të mbyllen dëgjesat, të hapet dokumentacioni i publikueshëm, të bëhet një vlerësim paraprak dhe të merret një vendim i arsyetuar për vijimin e mëtejshëm.
Dokumenti thotë gjithashtu se çështjet që kërkojnë më shumë kohë do të regjistrohen me afate publike, institucione përgjegjëse dhe raportim të vazhdueshëm në një ndërfaqe të quajtur “Flamingo Mirror”.
Asnjë paragjykim në letër, por çdo opsion mbetet në tavolinë
Sipas dokumentit, procesi nuk nis me një qëndrim të paracaktuar, as për ta çuar përpara projektin dhe as për ta ndalur atë. Në letër, qeveria thotë se çdo alternativë mbetet e hapur.
Opsionet e përmendura janë vazhdimi me garanci, korrigjimi, kushtëzimi, rikonceptimi ose ndalimi i projektit, në varësi të ligjit, kontratave dhe provave. Po ashtu, dokumenti thekson se kjo metodë nuk pezullon kompetencat ligjore, procedurat administrative, detyrimet kontraktore apo kontrollin gjyqësor.
Kjo do të thotë se, ndonëse po shpallet një proces i ri konsultimi, arkitektura ligjore dhe kontraktore e ndërtuar më parë mbetet në fuqi. Pikërisht këtu qëndron edhe pika më e ndjeshme e debatit publik: sa hapësirë reale ka për ndryshim, kur kornizat ekzistuese nuk preken?
“BESA”, nga retorika e kujdesit te prova e besueshmërisë
Në përshkrimin e vet, qeveria e paraqet “BESA”-n si një kthesë nga “logjika e ndërtimit” te “kultura e kujdesit”, me synimin për ta vendosur qytetarin në qendër të vendimmarrjes. Dokumenti flet për administratë që respekton afatet, shërbime me dinjitet dhe institucione që pranojnë gabimin.
Por përtej gjuhës politike dhe konceptit të ri, prova do të jetë konkrete: nëse rasti i Zvërnecit prodhon transparencë reale, përgjegjësi institucionale dhe një vendim të mbështetur mbi dokumente e argumente, apo nëse mbetet vetëm një paketim i ri i të njëjtit vendimmarrje nga lart-poshtë.
Analizë për qasjen para protestave
Në fund të procesit parashikohet edhe një analizë e qasjes së ndjekur përpara qershorit, kur nisën protestat. Sipas dokumentit, kjo analizë synon të nxjerrë mësime, pa penguar përgjegjësinë administrative, kontraktore ose ligjore aty ku ajo provohet.
Çdo element i këtij procesi, sipas versionit zyrtar, do të publikohet në “Flamingo Mirror”, një platformë që qeveria synon ta përdorë më pas edhe për dosje të tjera me interes të lartë publik.
Për momentin, qeveria ka shpallur afatin dhe procedurën, por jo përfundimin. Pas protestave, çështja e Zvërnecit është futur në një fazë të re politike dhe administrative, ku pesha e transparencës do të matet jo nga premtimet, por nga dokumentet që hapen, dëgjesat që zhvillohen dhe vendimi që do të merret në fund të 90 ditëve.
Në një klimë mosbesimi ndaj institucioneve, çdo paqartësi mbi këtë proces rrezikon ta kthejë “filtrin” e shpallur në një tjetër formulë zyrtare pa llogaridhënie reale.