Kryeministri Edi Rama u ka shpërndarë ministrave dhe deputetëve socialistë një dokument 39-faqësh të quajtur “BESA”, që paraqitet nga vetë qeveria si dokumenti strategjik i kthesës së mandatit të katërt. Në versionin zyrtar, ai synon të japë diagnozën, objektivat, mekanizmat e zbatimit dhe mënyrën e matjes së qeverisjes. Por përtej gjuhës programatike, thelbi mbetet te pyetja sa prej këtyre parimeve do të prodhojnë llogaridhënie reale dhe jo vetëm një kornizë të re politike.
Një tekst strategjik për qeverinë dhe administratën
Dokumenti, i prezantuar në mbledhjen e grupit parlamentar dhe kabinetit, përshkruhet si një udhërrëfyes për qeverinë, administratën dhe strukturën politike të mazhorancës.
Në tekst theksohet se “BESA” nuk është program sektorial, as rregullore administrative dhe as dokument komunikimi. Sipas versionit të paraqitur nga kryeministri, ai synon të vendosë një standard të vetëm për mënyrën si merren, shpjegohen, zbatohen dhe korrigjohen vendimet.
Pretendimi për standard të ri besueshmërie
Në dokument thuhet se instrumentet e propozuara nuk u mbivendosen roleve të institucioneve, pasi konsultimi publik, vlerësimi i ndikimit rregullator dhe planet e performancës ekzistojnë tashmë.
Sipas këtij koncepti, “BESA” do t’i bashkojë këto mekanizma në një standard të vetëm besueshmërie dhe do të kërkojë që çdo detyrim i ri të zëvendësojë, bashkojë ose thjeshtojë një procedurë ekzistuese. Kjo është një ambicie e njohur në letër, por sfida mbetet te zbatimi në një administratë që prej vitesh kritikohet për mbingarkesë procedurash dhe mungesë transparence efektive.
Shtatë pikat që qeveria i quan kyçe
Dokumenti liston 7 “aftësi” të qeverisjes së besueshme që, sipas qeverisë, duhet të ndjekë mazhoranca në këtë mandat: dëgjimi, prova, shpjegimi, kujdesi, matja, mësimi dhe parashikimi.
“Dëgjimi” përkufizohet si aftësia e institucioneve për të kuptuar shoqërinë përpara se pakënaqësia të kthehet në krizë. “Prova” lidhet me mbështetjen e çdo vendimi strategjik në evidencë të verifikueshme, ndërsa “shpjegimi” me idenë se transparenca nuk mbaron te publikimi, por te kuptimi i vendimeve.
Në vijim, “kujdesi” përshkruhet si barazpeshë mes mirëmbajtjes, cilësisë së shërbimit dhe investimit të ri; “matja” si vlerësim i ndryshimit në jetën e qytetarit dhe jo vetëm i aktivitetit administrativ; “mësimi” si kthim i gabimit në njohuri institucionale; ndërsa “parashikimi” si aftësi për të dalluar rrezikun që në fazën e sinjalit.
Mesazh politik, jo ende bilanc mbi rezultatet
Edhe pse paraqitet si arkitekturë e re përgjegjësie, dokumenti mbetet në nivel parimesh dhe standardesh të shpallura. Nuk jepen në këtë fazë detaje konkrete për masa të reja, afate të matshme apo mekanizma sanksionues kur këto parime nuk respektohen.
Pikërisht këtu qëndron edhe prova reale për qeverinë: nëse “BESA” do të mbetet një tekst orientues për konsum të brendshëm politik, apo do të shoqërohet me vendimmarrje më të verifikueshme, më të shpjeguar dhe më pak të mbyllur ndaj kritikës publike.
Në thelb, dokumenti synon të vendosë një gjuhë të re për qeverisjen në mandatin e katërt, me fokus te besueshmëria dhe matja e performancës.
Por pesha e tij nuk do të matet nga formulimet në 39 faqe, por nga fakti nëse institucionet do të ndryshojnë praktikën e përditshme të vendimmarrjes dhe llogaridhënies.