Sinjalet për një ulje të tensioneve mes SHBA-së dhe Iranit kanë sjellë lëvizje të menjëhershme në tregjet ndërkombëtare të naftës, ku çmimet kanë nisur të bien. Në Shqipëri, megjithatë, konsumatorët përballen ende me karburante të kushtueshme, ndërsa biznesi kërkon reagim konkret nga qeveria.
Tregjet reagojnë pas deklaratave për bisedime të reja
Pas deklaratave të Donald Trump se bisedimet e reja me Iranin do të nisin të hënën, si edhe pas tërheqjes nga ajo që ai e paraqiti si sulme masive ndaj vendit, tregjet ndërkombëtare të karburanteve kanë reaguar me një rënie të lehtë të çmimeve.
Sipas vlerësimeve që qarkullojnë në treg, investitorët po lexojnë pozitivisht sinjalet për një marrëveshje të mundshme mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit. Pritshmëritë për ulje tensionesh në Lindjen e Mesme dhe për rihapje të plotë të Ngushticës së Hormuzit po ushqejnë idenë e një furnizimi më të qëndrueshëm global me naftë.
Brent dhe WTI në rënie, por pa garanci për stabilitet
Nafta Brent ka zbritur nën 78 dollarë për fuçi, ndërsa WTI amerikane ka vijuar rënien në rreth 79 dollarë për fuçi. Tregu duket se po llogarit mundësinë e rikthimit të eksporteve iraniane dhe të një oferte më të lartë në nivel ndërkombëtar.
Megjithatë, pas kësaj lëvizjeje nuk ka ende siguri për stabilitet afatgjatë. Mungesa e detajeve mbi zbatimin e një marrëveshjeje të mundshme dhe paqartësitë rreth situatës në Ngushticën e Hormuzit mbajnë të hapur mundësinë e luhatjeve të reja.
Në Shqipëri, rënia në bursë nuk reflektohet te pompat
Për tregun shqiptar, një ulje e qëndrueshme e çmimit të naftës jashtë vendit mund të krijojë hapësirë për kosto më të ulëta importi. Por kjo nuk do të thotë automatikisht ulje e menjëhershme në pikat e shitjes, pasi ndikojnë edhe stoqet ekzistuese, kostot e transportit dhe mënyra si furnizohen kompanitë importuese.
Në terren, tabloja mbetet krejt tjetër: nafta po tregtohet rreth 214 lekë për litër, ndërsa benzina rreth 199 lekë për litër. Kjo diferencë mes lëvizjeve në bursë dhe çmimeve që paguajnë qytetarët rikthen sërish pikëpyetjet për mënyrën si përcillet ulja në tregun vendas.
Konfindustria kërkon ndërhyrje në katër drejtime
Përballë çmimeve të larta, Konfindustria ka kërkuar ndërhyrje nga qeveria në katër pika: ulje me 15% të taksave mbi karburantet, ringritje të bordit të transparencës, ndërhyrje për çështjen e cilësisë dhe kontrolle ndaj naftës kontrabandë.
Kërkesa vjen në një moment kur konsumatorët dhe bizneset vijojnë të paguajnë shtrenjtë, ndërsa efekti i zhvillimeve ndërkombëtare mbetet ende i padukshëm në tregun vendas.
Rënia e naftës në bursë po ushqen pritshmëri për lehtësim të kostove, por në Shqipëri çmimet në pompa vazhdojnë të mbeten të larta.
Pikërisht këtu qëndron edhe prova për institucionet: nëse lëvizjet globale do të reflektohen realisht te konsumatori, apo do të mbeten vetëm si statistikë e tregjeve ndërkombëtare.