Përplasja në Detin e Zi po godet jo vetëm frontin ushtarak, por edhe qarkullimin e mallrave, eksportet bujqësore dhe sigurinë e lundrimit. Në këtë klimë tensioni, Ukraina i ka propozuar Rusisë një marrëveshje për ndalimin reciprok të sulmeve ndaj anijeve civile, një lëvizje që synon të frenojë dëmtimin e mëtejshëm të transportit tregtar në rajon.
Propozimi i Kievit dhe heshtja e Moskës
Sipas Reuters, oferta ukrainase është përcjellë përmes një pale të tretë dhe deri tani nuk ka një përgjigje nga Moska. Propozimi vjen në një moment kur Deti i Zi mbetet një arterie kyçe për eksportet e Ukrainës dhe Rusisë, sidomos për drithërat, ushqimet dhe produktet energjetike.
Pikërisht për këtë arsye, çdo goditje ndaj anijeve apo porteve nuk ka vetëm peshë ushtarake, por edhe pasoja të drejtpërdrejta mbi tregtinë dhe zinxhirët e furnizimit. Në terren, rreziku për transportin tregtar është rritur ndjeshëm.
Sulmet në det po kufizojnë qarkullimin
Që nga korriku, Ukraina ka shtuar sulmet me dronë ndaj objektivave detare ruse. Sipas raportimeve, rreth 220 anije në Detin Azov dhe në Detin e Zi janë goditur, mes tyre cisterna nafte, anije transporti dhe tragete.
Këto goditje, sipas raportimeve, e kanë detyruar Rusinë të kufizojë transportin detar në disa rrugë ujore që lidhin Detin Kaspik me Detin Azov dhe më pas me Detin e Zi. Kjo tregon se përplasja nuk po mbetet e izoluar në vijën e luftës, por po prek korridore të rëndësishme tregtare.
Portet ukrainase nën goditje, eksportet në rrezik
Në të njëjtën periudhë, Rusia ka shtuar sulmet ndaj porteve jugore të Ukrainës, duke dëmtuar infrastrukturën tregtare dhe bujqësore. Bëhet fjalë për nyje që mbajnë peshën kryesore të eksporteve bujqësore të vendit.
Rreth 90% e eksporteve ukrainase të drithërave dhe lulediellit nisen nga porti i Odesës dhe portet fqinje të Chornomorsk dhe Pivdenne. Kjo e bën çdo goditje në këtë zonë një goditje të drejtpërdrejtë ndaj ekonomisë eksportuese të Ukrainës, sidomos tani që ka nisur sezoni i korrjes.
Anijet civile mes zjarrit dhe presionit ndërkombëtar
Sulmet ndaj anijeve civile kanë sjellë edhe viktima. Në korrik, sipas raportimeve, një sulm rus goditi anijen transportuese të grurit Golden Leo, me pronësi turke, pak pasi ishte nisur nga Odesa. Nga ky sulm u vranë 10 marinarë, ndërsa viktima janë raportuar edhe në raste të tjera që kanë prekur anije dhe porte.
Propozimi ukrainas vjen edhe pas raportimeve se zëvendëspresidenti amerikan JD Vance i ka kërkuar presidentit Volodymyr Zelenskyy të kufizojë disa sulme ndaj objektivave ruse në Detin e Zi. Sipas Financial Times, kërkesa lidhej konkretisht me ndalimin e sulmeve ndaj cisternave që transportojnë naftë nga Kazakistani përmes terminalit të Konsorciumit të Gazsjellësit Kaspik, për shkak të ndikimit që këto goditje mund të kenë te kompanitë amerikane dhe tregu ndërkombëtar i naftës.
Pas kësaj telefonate, sipas raportimeve, forcat ukrainase nuk kanë sulmuar anijet që transportojnë naftë nga Kazakistani përmes atij terminali, por kanë vijuar sulmet ndaj objektivave të tjera në Novorossiysk.
Në këtë tablo të përshkallëzuar, kërkesa për ndalimin e sulmeve ndaj anijeve civile duket më shumë si një përpjekje për të mbajtur gjallë korridorin tregtar sesa si shenjë uljeje reale të tensioneve.
Pa një përgjigje nga Rusia, mbetet e paqartë nëse Deti i Zi do të ketë një minimum sigurie për lundrimin civil, apo nëse eksportet e rajonit do të vijojnë të mbeten peng i goditjeve dhe kundërgoditjeve.