Pas dekadash neglizhence në pyje, diskutimi për zjarret nuk mund të mbetet vetëm te reagimi kur flakët kanë shpërthyer. Në vëmendje është hedhur nevoja për një hartë probabilitare të rrezikut, si mjet planifikimi përpara sezonit të ardhshëm, në një vend ku terreni i vështirë dhe degradimi i mirëmbajtjes e bëjnë çdo verë më të ekspozuar.
Neglizhenca shumëvjeçare në pyje
Vlerësimi i paraqitur është i drejtpërdrejtë: në 35 vitet e fundit, mirëmbajtja e pyjeve është neglizhuar rëndë. Sipas këtij qëndrimi, rikthimi i standardeve të dikurshme mund të kërkojë po aq kohë sa ajo që është humbur në këto dekada.
Ky bilanc ngre pikëpyetje serioze për mënyrën si janë trajtuar pyjet dhe zonat me shkurre ndër vite, sidomos përballë një rreziku që tashmë nuk lidhet vetëm me pakujdesinë njerëzore, por edhe me kushtet gjithnjë e më të ashpra klimatike.
Pse kërkohet një hartë probabilitare
Në kushtet aktuale, ku ngrohja globale po rrit gjasat për zjarre, është propozuar që Ministria e Mbrojtjes të ngrejë një grup pune për hartimin e një harte probabilitare të rrezikut të zjarreve.
Një instrument i tillë do të synonte të identifikonte paraprakisht zonat më të ekspozuara, në mënyrë që ndërhyrjet anti-zjarr të mos mbeten vetëm improvizim sezonal, por të mbështeten në planifikim dhe parandalim.
Koordinimi mes institucioneve mbetet prova reale
Sipas propozimit, një hartë e tillë mund të përgatitet për sezonin e ardhshëm përmes koordinimit mes Ministrisë së Mbrojtjes, Ministrisë së Bujqësisë, Ministrisë së Brendshme dhe Shërbimit Meteorologjik.
Sfida mbetet e madhe për Shqipërinë, ku rreth 80% e territorit përshkruhet si kodrinor-malor dhe i mbuluar me shkurre e pyje. Pikërisht këtu, çdo plan në letër vlen vetëm nëse shoqërohet me kapacitete reale në terren dhe përgjegjësi të qarta institucionale.
Jo vetëm reagim veror, por mirëmbajtje e qëndrueshme
Përtej hartës së rrezikut, theksi vihet te problemi bazë: mirëmbajtja e pyjeve. Pa ndërhyrje të vazhdueshme, pastrim, monitorim dhe organizim lokal, çdo verë pritet të sjellë të njëjtat pasoja dhe të njëjtin debat të vonuar.
Mesazhi është i qartë: qeveria duhet të mendojë që tani për rikthimin e mirëmbajtjes së pyjeve, për të shmangur që degradimi i dekadave të fundit të kthehet në normalitet të pranuar.
Debati për zjarret në pyje nuk lidhet më vetëm me fatin e një sezoni veror, por me boshllëqet e grumbulluara ndër vite në menaxhimin e territorit.
Nëse institucionet do ta trajtojnë seriozisht këtë paralajmërim, testi do të jetë më pak te deklaratat dhe më shumë te masat konkrete para se të nisë behari i ardhshëm.