Vendimi i Gjykatës Kushtetuese për të mos marrë një qëndrim përfundimtar mbi çështjen e pezullimit nga detyra të shënon një moment kritik për rendin kushtetues dhe funksionimin real të shtetit të së drejtës në Shqipëri. Pas një mbledhjeje maratonë që zgjati mbi dhjetë orë, gjyqtarët e Kushtetueses u ndanë 4 me 4, duke e lënë në fuqi vendimin e për pezullimin e zv/kryeministres.
Nga pikëpamja faktike, rezultati është i qartë: Balluku mbetet e pezulluar nga detyra. Nga pikëpamja ligjore, situata është thellësisht shqetësuese. Gjykata Kushtetuese nuk arriti të ushtrojë funksionin e saj thelbësor për të dhënë interpretim përfundimtar mbi konfliktin e kompetencave mes pushtetit ekzekutiv dhe drejtësisë penale. Në vend të qartësisë kushtetuese, prodhoi një ngërç institucional.
Në thelb të shqyrtimit ishte pyetja nëse masa e pezullimit e vendosur nga një gjykatë penale cenon kompetencat kushtetuese të kryeministrit për përbërjen dhe funksionimin e qeverisë. Katër gjyqtarë e vlerësuan vendimin e GJKKO-së si ndërhyrje në kompetencat e ekzekutivit, ndërsa katër të tjerë e konsideruan masën të ligjshme dhe proporcionale në kuadër të procedimit penal. Mungesa e shumicës e la këtë konflikt pa zgjidhje.
Ligjërisht, kjo do të thotë se nuk ekziston një vendim kushtetues mbi thelbin e çështjes. Praktikisht, pezullimi mbetet në fuqi jo si rezultat i një vendimi të arsyetuar të Kushtetueses, por si pasojë e paaftësisë së saj për të formuar një qëndrim të unifikuar. Ky precedent është i rrezikshëm, sepse kthen mosvendimmarrjen në vendimmarrje faktike.
Ky zhvillim vjen në një kontekst të ndjeshëm ndërkombëtar, ku presioni mbi institucionet shqiptare për të garantuar pavarësinë e drejtësisë dhe për të mos bllokuar hetimet ndaj zyrtarëve të lartë është rritur ndjeshëm. Në këtë kuadër, ngecja e Gjykatës Kushtetuese interpretohet nga qarqe juridike si një sinjal se mekanizmat penalë nuk do të frenohen përmes ndërhyrjeve institucionale, edhe kur bëhet fjalë për nivelet më të larta të qeverisjes.
Duhet theksuar se pezullimi i Ballukut nuk përbën as shpallje fajësie dhe as pafajësie. Ai është një masë procedurale, por me pasoja të forta politike dhe institucionale. Zv/kryeministrja mbetet jashtë funksionit, ndërsa hetimi penal vijon pa pengesë kushtetuese.
Problemi thelbësor nuk është vetëm statusi i Ballukut, por roli i Gjykatës Kushtetuese. Një gjykatë që nuk arrin të flasë në çështje kyçe të balancës së pushteteve krijon pasiguri juridike, dëmton besimin publik dhe dobëson vetë Kushtetutën që është e thirrur të mbrojë.
Në përfundim, lajmi i vërtetë nuk është thjesht se pezullimi mbetet në fuqi. Lajmi është se Gjykata Kushtetuese dështoi të japë drejtim ligjor në një moment vendimtar. Dhe në një shtet të së drejtës, heshtja institucionale përballë një konflikti kaq të rëndë është një alarm më i fortë se çdo vendim që mund të ishte marrë.