Qeveria ka zyrtarizuar një faturë prej 9.8 miliardë dollarësh për masat që, sipas versionit zyrtar, duhen ndërmarrë deri në vitin 2036 për ta përshtatur Shqipërinë me goditjet e ndryshimeve klimatike. Por dokumenti nxjerr në pah edhe problemin thelbësor: paratë e siguruara deri tani mbulojnë vetëm një pjesë minimale të nevojës së shpallur.
Dokumenti zyrtar dhe fatura shumëvjeçare
Shifra prej 9.8 miliardë dollarësh është përfshirë në planin kombëtar të përshtatjes 2026-2036, dokumenti strategjik me të cilin qeveria paraqet kostot e ndërhyrjes sipas sektorëve.
Sipas këtij plani, zonat më të ekspozuara mbeten infrastruktura urbane dhe pyjet, duke treguar se dëmet nga përmbytjet, zjarret dhe degradimi i territorit po trajtohen tashmë si barrë e madhe financiare për dekadën e ardhshme.
Urbanizimi merr pjesën më të madhe të fondit
Pesha më e madhe e investimeve, 2.7 miliardë dollarë, i është caktuar zhvillimit urban. Në dokument, përshtatja e banesave dhe infrastrukturës urbane paraqitet si prioriteti kryesor përballë përkeqësimit të efekteve të klimës.
Një tjetër zë i rëndë i faturës lidhet me pylltarinë dhe transportin, që së bashku kërkojnë mbi 4 miliardë dollarë. Sipas planit, këto ndërhyrje synojnë të kufizojnë zjarret, erozionin dhe dëmtimin e rrugëve nga përmbytjet.
Dëmet e fundit përdoren si argument për ndërhyrje
Dokumenti mbështetet edhe te ngjarje që vendi i ka përjetuar së fundmi, përfshirë dëmtimet e rrugëve në disa rajone nga përmbytjet dhe rrëshqitjet e dherave.
Po ashtu, në material përmenden edhe zjarret në pyje gjatë vitit 2025, kur sipas të dhënave të cituara janë djegur rreth 60 mijë hektarë. Këto episode përdoren nga qeveria si argument për nevojën e investimeve të reja.
Energjia dhe bujqësia kërkojnë fonde të mëdha
Sektori i energjisë mban rreth 20% të kostos totale të përshtatjes, me një vlerë prej 1.9 miliardë dollarësh. Sipas planit, kjo lidhet me faktin që siguria energjetike e vendit mbetet e ndjeshme nga varësia ndaj burimeve ujore.
Edhe bujqësia, një sektor i goditur drejtpërdrejt nga luhatjet e klimës, ka nevojë për 678 milionë dollarë ndërhyrje. Kjo e vendos çështjen edhe në fokusin e debatit për ministri i bujqësisë dhe politikat reale të mbështetjes në terren, përtej planeve në letër.
Vetëm 7% financim i mbuluar deri në 2027
Pika më problematike e planit mbetet financimi. Sipas dokumentit, buxheti afatmesëm deri në vitin 2027 mbulon vetëm 7% të shumës së përgjithshme të kërkuar.
Nga ana tjetër, qeveria argumenton se mosveprimi do të kushtonte edhe më shumë: rreth 17 miliardë dollarë humbje nëse nuk ndërhyhet. Megjithatë, diferenca mes faturës së shpallur dhe parave realisht të garantuara ngre pikëpyetje serioze për zbatueshmërinë e planit.
Në thelb, dokumenti pranon se Shqipëria përballet me një kosto shumë të lartë për t’u mbrojtur nga klima, ndërsa mekanizmat financiarë mbeten ende larg nevojës së deklaruar.
Përtej shifrave dhe paralajmërimeve, mbetet për t’u parë nëse ky plan do të shoqërohet me financim real, transparencë dhe prioritete të matshme, apo do të mbetet një tjetër strategji ambicioze në letër.