Athina po hyn në një debat që nuk lidhet më vetëm me shifrat e turistëve, por me koston që kjo valë po lë mbi qytetin. Sipas të dhënave të raportuara, rritja e kapaciteteve hoteliere dhe e qirave afatshkurtra po shton presionin mbi strehimin, ndërsa qiratë dhe mungesa e banesave po i shtyjnë gjithnjë e më shumë banorë jashtë qendrës.
Shifrat që tregojnë mbingarkesën në kryeqytet
Sipas statistikave të publikuara, rajoni i Atikës numëron mbi 68 mijë shtretër hotelerie, ndërsa rreth 35 mijë prej tyre janë të përqendruar në qendër të Athinës, sidomos në zonat Plaka, Monastiraki, Syntagma dhe Koukaki.
Në të njëjtën kohë, edhe tregu i qirave afatshkurtra po zgjerohet. Aktualisht raportohen mbi 12 mijë prona aktive në Airbnb, me një rritje rreth 11% vetëm gjatë vitit të fundit. Kjo tablo po ushqen shqetësimin se qendra e qytetit po orientohet gjithnjë e më shumë drejt vizitorëve dhe më pak drejt banorëve rezidentë.
Paralajmërimi për hiperturizmin
Alarmi për pasojat e kësaj prirjeje është artikuluar edhe nga kryebashkiaku i Athinës, Haris Doukas, i cili ka ngritur çështjen e kufizimit të hoteleve të reja në zonat tashmë të mbingarkuara.
Sipas këtij qëndrimi, Athina rrezikon të ndjekë rrugën e qyteteve si Barcelona, ku presioni turistik është kthyer në konflikt të hapur me jetën e përditshme të banorëve. Edhe pse turizmi shihet si motor ekonomik, debati po zhvendoset te kufijtë që duhet të vendosen para se qyteti të humbasë funksionin e tij për banim.
Fitime në rritje për ekonominë, kosto në rritje për banorët
Në nivel kombëtar, Greqia po regjistron rezultate rekord në turizëm. Vitin e kaluar u raportuan 43.3 milionë mbërritje, ose mbi 3.4 milionë më shumë se një vit më parë. Po sipas shifrave zyrtare, të ardhurat vjetore nga turizmi u rritën me 9.4%, duke arritur në 23.6 miliardë euro, ndërsa sektori kontribuon me rreth 21% në ekonominë e vendit.
Por pas këtij bilanci pozitiv, kostoja sociale po bëhet më e dukshme. Qiratë janë rritur me mbi 10% vetëm gjatë vitit të fundit, ndërsa që nga viti 2017 rritja arrin në 87%. Si pasojë, gjithnjë e më shumë banorë po detyrohen të largohen nga qendra për shkak të mungesës së banesave dhe presionit që lidhet me turizmin.
Strehimi po bëhet i papërballueshëm
Të dhënat e raportuara për vitin 2024 tregojnë se qiraja mesatare për një apartament me dy dhoma gjumi në Athinë arrinte në 93.6% të pagës mesatare mujore. Kjo është një peshë jashtëzakonisht e lartë për buxhetin familjar dhe, sipas materialit burimor, rezulton dy herë më e lartë se mesatarja e Bashkimit Europian.
Kjo është pika ku narrativa e suksesit turistik ndeshet me realitetin urban: sa më shumë rriten flukset dhe investimet në akomodim, aq më shumë ngushtohet hapësira ekonomike për ata që jetojnë e punojnë në qytet.
Përplasja politike për modelin e Athinës
Debati ka kaluar tashmë edhe në nivel politik, me përplasje mes kryebashkiakut të Athinës dhe ministres së Turizmit. Nga njëra anë kërkohen kufizime dhe rregulla më të forta për të mbrojtur qytetin dhe banorët; nga ana tjetër, mbrohet ideja e ruajtjes së imazhit dhe ritmit turistik të kryeqytetit si destinacion ndërkombëtar.
Pikërisht këtu qëndron dilema reale për Athinën: nëse politikat publike do të vazhdojnë të matin suksesin vetëm me numrin e mbërritjeve dhe të ardhurat, pa adresuar barrën mbi strehimin dhe jetueshmërinë, atëherë kostoja do të vazhdojë të transferohet te banorët.
Athina mbetet një nga qytetet më të vizituara në Europë, por pyetja që po shtrohet gjithnjë e më fort është më pak turistike dhe më shumë sociale.
Nëse përparësia do t’i jepet vetëm rritjes ekonomike, pa frena dhe pa rregulla të qarta, atëherë qyteti rrezikon të bëhet më fitimprurës për tregun dhe më pak i jetueshëm për ata që e banojnë çdo ditë.