Një deklaratë e Donald Trump rrezikon të trazojë jo pak skenën politike britanike. Ish-presidenti amerikan sugjeroi, sipas versionit të tij, se Mbreti Charles III do ta kishte ndihmuar Uashingtonin në çështjen e Iranit, nëse do të kishte peshë në përcaktimin e kursit të Londrës. Komenti vjen në një pikë të ndjeshme, pasi monarkia britanike është e detyruar të ruajë neutralitet të plotë politik.
Komenti i Trump dhe presioni mbi Londrën zyrtare
Deklaratat u bënë gjatë vizitës së Mbretit Charles III në Shtetet e Bashkuara. I pyetur nëse kjo vizitë kishte ndikuar në raportin e tij me kryeministrin britanik Keir Starmer, Trump e vlerësoi monarkun si “të shkëlqyer” dhe “një mik shumë të mirë”, por më pas e përdori figurën e mbretit për të goditur qeverinë britanike.
Sipas deklarimeve të Trump, nëse vendimmarrja do të varej nga Charles, Britania do të kishte mbështetur SHBA-në në raport me Iranin. Ai shtoi gjithashtu se mbreti, sipas tij, do të ishte në një linjë edhe me propozimet amerikane për Ukrainën. Këto janë pretendime politike të bëra nga Trump, jo qëndrime të shprehura publikisht nga Pallati Mbretëror.
Pse kjo e vë në siklet monarkinë
Pikërisht këtu qëndron ndjeshmëria e çështjes. Roli i mbretit në Britani kërkon shmangie të përfshirjes në debatet e ditës, sidomos kur bëhet fjalë për konflikt, aleanca ushtarake dhe politika të jashtme.
Duke ia atribuar Charles një pozicion për Iranin dhe Ukrainën, Trump e shtyn institucionin e monarkisë në një terren që, tradicionalisht, Buckingham Palace përpiqet ta shmangë. Edhe pa një reagim zyrtar, deklarata ka potencialin të krijojë parehati institucionale dhe debat politik në Londër.
Sulmet ndaj Starmer për Iranin
Trump nuk u ndal te monarkia. Ai përsëriti kritikat ndaj kryeministrit Keir Starmer, duke pretenduar se kishte kërkuar mbështetje britanike në konflikt, por se nuk kishte marrë përgjigjen që kërkonte.
Sipas Trump, Starmer i kishte thënë se ndihma do të dërgohej vetëm pas përfundimit të luftës, një qasje që ish-presidenti amerikan e cilësoi të papranueshme. Më herët, Trump e ka krahasuar kreun e qeverisë britanike me Winston Churchill, për të nënvizuar se, sipas tij, Starmer nuk është në të njëjtin nivel dhe se marrëdhënia e veçantë SHBA–Britani nuk është më ajo që ka qenë.
Qëndrimi i Starmer dhe mesazhi i Charles në SHBA
Nga ana tjetër, Starmer ka refuzuar në mënyrë të përsëritur përfshirjen e Britanisë në një konflikt me Iranin, duke argumentuar se një hap i tillë nuk i shërben interesit kombëtar. Kjo e bën edhe më të qartë përplasjen mes linjës së tij dhe asaj që Trump pretendon se do të dëshironte Uashingtoni nga Londra.
Ndërkohë, gjatë një fjalimi në SHBA, Mbreti Charles III ka theksuar rëndësinë e ruajtjes së aleancës transatlantike, me thirrje për mbrojtjen e vlerave të përbashkëta dhe shmangien e politikave izolacioniste. Në materialin burimor nuk ka asnjë deklaratë të mbretit që mbështet pretendimin e Trump për Iranin.
Për momentin, deklaratat e Trump mbeten një goditje politike ndaj qeverisë britanike dhe një përpjekje për të përdorur figurën e mbretit në një debat ku ai, sipas rregullave institucionale të monarkisë, nuk duhet të përfshihet.
Nëse do të ketë reagim nga Londra zyrtare ose nga Pallati, kjo mbetet për t’u parë. Por edhe pa një përgjigje të menjëhershme, episodi pritet të rihapë diskutimin mbi raportet SHBA–Britani dhe kufijtë që duhen ruajtur mes figurave ceremoniale dhe përplasjeve të politikës së jashtme.