Kongresi i Bashkimit i koalicionit shqiptar VLEN, i mbajtur sot në Shkup, nuk kaloi si një zhvillim rutinë politik. Përkundrazi, aktiviteti ku kjo forcë u shkri në një parti të vetme prodhoi reagime të forta në Maqedoninë e Veriut dhe në Kosovë, sidomos pas pamjeve ku kryeministri i Kosovës Albin Kurti shfaqet në krah të kryeministrit të RMV-së, Hristijan Mickoski, ndërsa në ceremoni mungoi himni shqiptar.
Shkrirja e VLEN dhe prania e figurave nga rajoni
Sipas materialit të publikuar nga organizatorët dhe raportimeve nga ngjarja, në kongres morën pjesë disa figura politike nga Shqipëria dhe Kosova, mes tyre edhe Albin Kurti. Aktiviteti shënoi bashkimin formal të VLEN në një subjekt të vetëm politik, ndërsa ky rreshtim u lexua nga kritikët jo thjesht si zhvillim partiak, por si sinjal për orientimin e ri të kësaj force në raport me pushtetin në Shkup.
Pikërisht ky kontekst e ka bërë praninë e Kurtit një element politikisht të ndjeshëm, pasi reagimet nuk janë përqendruar vetëm te ceremonia, por edhe te mesazhi që, sipas kritikëve, prodhojnë pamjet dhe simbolika e saj.
Pamjet me Mickoskin nxisin reagime në RMV dhe Kosovë
Një pjesë e reagimeve janë fokusuar te fakti që Kurti është parë në krah të Hristijan Mickoskit. Kritikët në RMV dhe Kosovë e kanë interpretuar këtë si një tjetër afrim politik me kryeministrin maqedonas, në një kohë kur, sipas tyre, çështje të ndjeshme për shqiptarët në vend mbeten të hapura.
Në të njëjtën kohë, në materialin burimor përmendet se studentët shqiptarë në Maqedoninë e Veriut vijojnë protestat për të kërkuar testim në gjuhën shqipe në provimin e jurisprudencës, një e drejtë që, sipas pretendimeve të ngritura publikisht, buron nga Kushtetuta. Kjo ka shtuar tonin kritik ndaj çdo afërsie politike që mund të lexohet si legjitimim i status quo-së institucionale.
Mungesa e himnit shqiptar bëhet qendra e debatit
Polemika të veçanta ka shkaktuar edhe fakti se, sipas raportimeve dhe reagimeve publike, në kongres nuk është intonuar himni shqiptar, ndërsa është vendosur himni i Bashkimit Europian. Kjo është paraqitur nga kritikët si një precedent i papranueshëm për një aktivitet të një force politike shqiptare me qindra delegatë.
Debati është ushqyer jo vetëm nga simbolika e munguar, por edhe nga pyetja politike që ngrihet pas saj: nëse bëhet fjalë për një zgjedhje të vetëdijshme, për një kompromis me partnerët e pushtetit apo për një sinjal më të gjerë për mënyrën si po ripërcaktohet përfaqësimi politik i shqiptarëve në RMV.
Akuza për dobësim të përfaqësimit shqiptar
Në reagimet publike është përmendur edhe Marrëveshja e Ohrit, për të cilën kritikët pretendojnë se po shkelet nga forca në pushtet. Në këtë linjë, figura publike dhe zyrtarë lokalë shqiptarë në RMV kanë përdorur tone të ashpra ndaj VLEN dhe ndaj pranisë së Kurtit në kongres.
Blendi Hodai ka shkruar se Kurti, në raport me shqiptarët e Maqedonisë së Veriut, duket gjithnjë e më shumë në një lloj simbioze politike me Mickoskin. Ndërsa Besnik Osmani, kryetar i Këshillit të Komunës së Tearcës, ka kritikuar ashpër mungesën e himnit kombëtar shqiptar në hapjen e aktivitetit. Nga radhët e BDI-së, Irfan Buçi e ka cilësuar situatën si ndikim të "botës serbe dhe Albin Kurtit" në Maqedoninë e Veriut.
Deri tani, nga palët e përfshira nuk pasqyrohet në materialin burimor ndonjë sqarim publik për mungesën e himnit shqiptar apo për kritikët që e lexojnë praninë e Kurtit si mbështetje të qartë për kursin politik të Mickoskit.
Pikërisht kjo heshtje e lë debatin të hapur: jo vetëm mbi protokollin e një kongresi, por mbi mënyrën se si përfaqësimi politik shqiptar në RMV po negociohet përballë pushtetit qendror dhe aleancave të ditës.