Qeveria po e shet si sukses ecurinë e Shqipërisë në prokurimet publike, duke vënë në qendër një shifër: 12% e tenderave të mbyllur me vetëm një ofertues në vitin 2025. Por përtej krahasimeve optimiste me Bashkimin Europian, deklaratat zyrtare lënë ende hapur thelbin e debatit: sa reale është konkurrenca në tenderat publikë dhe sa shumë thonë shifrat për mënyrën si shpenzohen paratë publike?
Konferenca e qeverisë për prokurimet
Kryeministri Edi Rama dhe Reida Kashta, negociatore për Kapitullin 5 “Prokurimi Publik” dhe njëherazi drejtoreshë e Përgjithshme e Agjencisë së Prokurimit Publik, dolën në një konferencë për mediat për të folur mbi ecurinë e Shqipërisë në këtë fushë.
Sipas versionit zyrtar, fokusi ishte te progresi i vendit në kuadër të negociatave me Bashkimin Europian dhe te treguesit që lidhen me konkurrencën në tendera.
Çfarë tha Rama për shifrat
Gjatë deklaratës së tij, Rama tha se Shqipëria ndodhet në një fazë të avancuar të negociatave për këtë kapitull dhe solli krahasime me vendet e BE-së për kontratat me një ofertues të vetëm.
Sipas tij, nëse mesatarja e kontratave me një ofertues të vetëm në vendet e BE-së është 32.3%, në Shqipëri kjo shifër është 23.5%. Ai shtoi gjithashtu se për vitin 2025, prokurimet publike të mbyllura me një ofertues të vetëm janë 12%, ndërsa, sipas raportit të Gjykatës Evropiane që ai përmendi, mesatarja e BE-së është 14%.
Raporti i përmendur nga qeveria ngre edhe shqetësime
Megjithatë, në të njëjtën dalje publike u referua edhe një gjetje më pak komode për institucionet: raporti flet për mungesë ndërgjegjësimi mbi faktin se konkurrenca është element kyç në prokurimet publike.
Kjo do të thotë se debati nuk mbyllet te një krahasim i thjeshtë përqindjesh. Edhe kur qeveria paraqet tregues më të mirë se disa mesatare të BE-së, mbetet për t’u parë nëse konkurrimi në tendera është thelbësor, i gjerë dhe i pakushtëzuar, apo nëse statistikat përdoren si fasadë komunikimi politik.
Negociatat me BE, mes progresit të shpallur dhe provës në terren
Rama deklaroi se Shqipëria është në një fazë shumë të avancuar të negociatave të përparimit në këtë fushë dhe të pozicionit negociues me Bashkimin Europian.
Por përtej formulimeve optimiste të qeverisë, standardi real për prokurimin publik nuk matet vetëm me prezantime në konferenca. Ai provohet te niveli i garës, transparenca e procedurave dhe mënyra se si administrohen fondet publike në praktikë.
Për momentin, qeveria po e vendos theksin te krahasimi me BE-në dhe te ulja e tenderave me një ofertues. Ajo që mungon në këtë narrativë është një përgjigje më e plotë për cilësinë e konkurrencës dhe për besueshmërinë e sistemit të prokurimeve publike përtej shifrave të servirura nga zyrtarët.